پیامدهای شکست جمهوریخواهان برای روابط آمریکا و روسیه
انتخابات میاندورهای آمریکا ۲۰۲۶؛ ترامپ در تنگنا، کرملین در انتظار

اندیشکده زاویه: شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر ۲۰۲۶، نقطه عطف مهمی در سیاست خارجی آمریکا، بهویژه در پویایی روابط واشنگتن و مسکو به شمار میرود. این تحول اگرچه به معنای چرخش فوری و صددرصدی دولت ترامپ در قبال روسیه نیست، اما توازن قوا میان کاخ سفید و کنگره را به هم میزند و دست رئیسجمهور را برای تعامل بیدردسر با کرملین میبندد.
از هماکنون روسها باید خود را برای مواجهه با آمریکایی سردتر آماده کنند؛ کشوری که در آن، ترامپ علاوه بر دستوپنجه نرم کردن با محدودیتهای داخلی، باید برای حفظ انسجام و پیوستگی سیاست خارجیاش هم بجنگد.
نخست؛ تضعیف دیپلماسی شخصی ترامپ در قبال پوتین
مهمترین پیامد این انتخابات، تضعیف ظرفیت ترامپ برای پیشبرد دیپلماسی فردیاش با ولادیمیر پوتین است. ترامپ همواره تلاش کرده روابط با مسکو را از چارچوب خشک تقابل ساختاری بیرون بیاورد و همهچیز را با عینک معامله و توافقهای دوطرفه ببیند؛ اما اکنون با قویتر شدن دموکراتها در کنگره، نظارتها روی مذاکرات، توافقهای اقتصادی و امتیازدهیهای احتمالی به مسکو، چندبرابر میشود.
در چنین فضایی، چهرههایی مثل استیو ویتکاف و جارد کوشنر برای پیشبرد ابتکارات دیپلماتیک خود کار بسیار سختتری در پیش خواهند داشت و با مانعتراشیهای جدیتری در عرصه سیاست داخلی روبهرو خواهند شد. بنابراین، کرملین دیگر نمیتواند فقط روی علاقه شخصی ترامپ به توافق حساب باز کند، بلکه مجبور است مقاومت نهادی ساختار قدرت در آمریکا را هم جدیتر در محاسباتش بیاورد.
دوم؛ تشدید سختگیری سیاسی علیه روسیه بدون افزایش قطعی حمایت از اوکراین
پیروزی دموکراتها به این معنا نیست که بلافاصله حجم عظیمی از کمکهای نظامی و مالی روانه اوکراین خواهد شد. هر دو حزب در آمریکا به یک اجماع نسبی رسیدهاند که اروپا باید خرج امنیت خودش را خودش بدهد.
با این حال، تفاوت اصلی در نوع نگاه به کرملین بروز خواهد کرد. کنگره جدید قطعاً نسبت به باجدهی یکطرفه به مسکو حساستر خواهد شد و هرگونه توافق صلحی را با ذرهبین بررسی خواهد کرد تا ببیند چه هزینهای برای امنیت اروپا و اعتبار جهانی آمریکا دارد. نتیجه این وضعیت برای مسکو یک تناقض است: از یک طرف با آمریکایی طرف است که تمایل زیادی برای خرج کردن در جنگ اوکراین ندارد، اما از طرف دیگر، حاضر هم نیست دستاوردهای ژئوپلیتیکی روسیه را به همین راحتی دو دستی تقدیمش کند.
سوم؛ دشوارتر شدن توافقات اقتصادی و احتمال استمرار فشار تحریمی
یکی از ابزارهای اصلی ترامپ و پوتین برای معامله بر سر اوکراین، استفاده از مشوقهای اقتصادی بود؛ اما شکست جمهوریخواهان اجرای این سناریو را به شدت پیچیده خواهد کرد. دموکراتها در کنگره ابزارهای نظارتی، بودجهای و قانونگذاری قدرتمندی در دست دارند و میتوانند هزینه سیاسی برداشتن تحریمها یا باز کردن درهای همکاری اقتصادی با مسکو را به قدری بالا ببرند که عملاً انجامش نشدنی شود.
این نکته درستی است که اختیارات اجرایی رئیسجمهور در حوزه تحریمها همچنان بالاست، اما مخالفت آشکار کنگره، پایداری هر توافقی را زیر سوال میبرد. از منظر مسکو، توافقی که معلوم نباشد بعد از رفتن ترامپ دوام میآورد یا نه، ارزش راهبردی چندانی ندارد.
چهارم؛ تأثیر جنگ ایران بر محاسبات راهبردی کرملین
مخالفتهای داخلی در آمریکا با ماجراجوییها و جنگ ایران، متغیر مهم دیگری است که روی رابطه واشنگتن و مسکو سایه انداخته است. سرسامآور بودن هزینههای اقتصادی جنگ و نارضایتی شدید رأیدهندگان، دست ترامپ را برای مدیریت همزمان چند بحران خارجی بسته است.
شاید روسها در نگاه اول فکر کنند تمرکز واشنگتن روی خاورمیانه و کاهش شدید دستکم بخشی از منابعاش، فرصتطلبی در پرونده اوکراین را راحتتر میکند؛ اما از آن طرف، بحران ایران ممکن است ترامپ را به سمت تصمیمات هیجانی، نمایش اقتدار و اقدامات پرمخاطره سوق دهد. در اینجا کرملین بر سر یک دوراهی قرار دارد: هم میتواند روی ضعف سیاسی واشنگتن حساب باز کند و هم نگران رئیسجمهوری باشد که برای اثبات خودش، دست به کارهای پیشبینینشده بزند.
پنجم؛ تقویت نقش اروپا و پیچیدهتر شدن معادلات امنیتی روسیه
پیروزی دموکراتها، اعتمادبهنفس متحدان اروپایی آمریکا را که با اقدامات ترامپ کاهش یافته است، افزایش دهد. اروپاییهایی که تا پیش از این به شدت نگران توافقهای پشتپرده و یواشکی ترامپ و پوتین بدون حضور خودشان بودند، هماینک در کنگره حامیان سیاسی تازهای پیدا کردهاند.
این تغییر فضا، کار روسیه را برای شکاف انداختن میان واشنگتن و پایتختهای اروپایی سختتر میکند؛ هرچند اختلافنظرهای کهنه درباره سهم هزینههای دفاعی ناتو همچنان پابرجاست و نشان میدهد که هماهنگی فراآتلانتیکی به این زودیها بینقص نخواهد شد.
ششم؛ فرصتطلبی روسیه در برابر بیثباتی سیاست خارجی آمریکا
در یک نگاه کلانتر، شکست ترامپ به مسکو این پیام را میدهد که سیاست خارجی ایالات متحده بیش از پیش گروگان دعواهای داخلی است. روسها شاید با این امید که شاید در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۸ دوباره موازنه قوا تغییر کند، به سراغ سیاست «وقتکشی» بروند و از دادن امتیازات اساسی شانه خالی کنند.
با این حال، این قمار خطرناکی است؛ چرا که میداندار شدن چهرههای ضدر وسی در واشنگتن میتواند فشار بلندمدتی را روی مسکو تثبیت کند که بیرون آمدن از آن کار سادهای نیست.
جمعبندی
شکست جمهوریخواهان را باید آغاز مرحلهای پیچیدهتر در روابط آمریکا و روسیه دانست، نه الزاماً بازگشت کامل به تقابل دوران گذشته. در کوتاهمدت، محدودیتهای سیاسی ترامپ، احتمال توافق جامع با کرملین را کاهش میدهد. در میانمدت، افزایش نقش کنگره و اروپا میتواند مواضع واشنگتن را سختگیرانهتر سازد.
بااینحال، مهمترین متغیر تعیینکننده، میزان توانایی نظام سیاسی آمریکا برای ایجاد سیاستی منسجم و پایدار در قبال روسیه خواهد بود. از نگاه مسکو، ضعف سیاسی ترامپ همزمان تهدید و فرصت است: تهدیدی برای پایان دیپلماسی معاملهمحور و فرصتی برای بهرهبرداری از اختلافات داخلی آمریکا. در نهایت، مسیر روابط دو کشور بیش از آنکه تابع روابط شخصی رهبران باشد، به رقابت میان ضرورتهای ژئوپلیتیکی، محدودیتهای نهادی و تحولات جنگ اوکراین وابسته خواهد بود.
ح
نظرات خوانندگان