İçeriğe geç
Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü

Suriye ve Mekke İttifakı; Şam neden bu pakta katılmamalı? Başlığı kopyala

Suriye Mekke İttifakı’na katılmamalı, onunla iş birliği yapmalıdır.

22 Kasım 2026 7 dk okuma
Suriye’nin Mekke İttifakı’na katılmasının Şam’ın güvenliği açısından sonuçları neler olacaktır? Bu analiz, resmî üyelik olmaksızın Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’la savunma iş birliği yapmanın Suriye’ye daha fazla fayda sağlayabileceğini ortaya koyuyor.
Suriye Mekke İttifakı’na katılmamalı, onunla iş birliği yapmalıdır.

Zaviye Enstitüsü: Suriye ve Mekke İttifakı hakkındaki tartışma, Orta Doğu’nun güvenlik denklemlerindeki önemli konulardan biri hâline gelmiştir. Şam’ın Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasındaki savunma paktına muhtemel katılımı, Suriye’nin ulusal egemenliği, askerî taahhütleri ve bu ülkenin bölgesel ilişkilerinin geleceği hakkında sorular doğurmuştur.

Atlantik Konseyi’nin Suriye Projesi’nde yerleşik olmayan kıdemli araştırmacı, Harvard Kennedy School Orta Doğu Girişimi’nde kıdemli araştırmacı ve Suriye Geçiş Laboratuvarı Projesi’nin yöneticisi İbrahim el-Asıl, Atlantik Konseyi’nde yayımlanan bir yazısında şunları kaleme aldı: Nisan 2025’te New York’ta Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile Suriyeli-Amerikalı toplumun üyeleri arasındaki bir toplantıya katıldım. Toplantı sırasında eş-Şeybani, Suriye’nin yalnızca kendi çatışmalarının ötesine geçmeyi arzulamakla kalmadığını, aynı zamanda dünyanın diğer çatışmalarında arabulucu rolü üstlenebilmek istediğini belirtti. Savaşla harap olmuş ve o dönemde hâlâ ağır yaptırımlar altında bulunan bir ülke için bu, dikkate değer bir hedefti. Toplantıdan, Suriye liderliğinin sürekli değişen bölgesel dinamiklerle karşı karşıya kaldığında bu vizyonunu koruyup koruyamayacağı sorusuyla ayrıldım. On sekiz ay sonra, Manama Diyaloğu sırasında eş-Şeybani, Suriye’nin Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında ortak bir savunma paktı olan Mekke İttifakı’na katılıp katılmayacağını değerlendirdiğini açıkladı.

New York ve Manama’da ortaya konan iki yaklaşım birbiriyle çelişmese de Suriye’nin bu ittifaka katılma ihtimali iki stratejik soru doğuruyor: Bunlardan biri Suriye, diğeri ise pakt için. Suriye açısından soru, bu ittifaka katılmanın ülkeyi daha güvenli hâle getirip getirmeyeceği ve geçiş sürecini kolaylaştırıp kolaylaştırmayacağıdır. İttifak açısından soru ise Suriye’nin kabul edilmesinin ittifakı güçlendirip güçlendirmeyeceğidir. Her iki soruya da cevabın olumsuz olduğuna inanıyorum.

Daha fazla okuyun: Mekke Savunma Paktı metni yayımlandı; Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan askerî ittifakının ayrıntıları

Suriye’nin ittifak üyeleriyle ekonomik, askerî ve güvenlik alanlarının tamamında ikili iş birliğini derinleştirmesi önemlidir; ancak bu, Şam’ın resmî bir ittifaka katılmasını gerektirmez. Bu ittifaka katılmak, Suriye’yi yeni bir tehditler dizisine maruz bırakacaktır. Aynı zamanda Suriye’nin ittifaka kabul edilmesi, savunulması zor ve kırılgan bir coğrafyaya sahip bir üyenin kabul edilmesi anlamına gelir; bu da ittifak üyeleri açısından bölgesel gerilimlerin tırmanma potansiyelini artırır.

Suriye ve Mekke İttifakı; Şam’ın Egemenliği İçin Güvenlik Fırsatı mı, Tehdit mi?

Suriye’nin bu ittifaka yönelik ilgisi gerçektir. On dört yıl süren çatışma, Suriye silahlı kuvvetlerini harap etti. Beşar Esad’ın devrilmesinden sonraki ilk kırk sekiz saat içinde İsrail, Suriye hava savunmasından geriye kalanları yok eden yüzlerce hava saldırısı düzenledi. İsrail’in güney Suriye’ye yönelik tekrarlanan saldırıları, Suriyeli sivillerin gözaltına alındığına ilişkin haberler ve İsrail’in Suriye toprakları içinde inşa ettiği yeni askerî mevziler, Suriyeliler arasındaki kırılganlık hissini ve kendi savunma kapasitelerini geliştirme arzusunu artırdı. Ekim ayının sonlarında Ürdün’ün güney Suriye’de sivillerin ölümüne yol açan hava saldırıları, birçok Suriyelinin “yaraya tuz basmak” olarak nitelendirdiği bir gelişmeydi. Suriyelilerle yakın zamanda yaptığım görüşmelerde birçoğu, diğer ülkelerin Suriye’nin egemenliğini ihlal etmesinden ve Suriye hükümetinin kendi vatandaşlarını koruyamamasından duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.

Suriye liderliği açısından Mekke İttifakı’na katılmak, Suriye’nin her şeyden çok arzuladığı koruma ve tanınmayı sağlayacak bir fırsat penceresi olarak görülebilir. Bu, Suriye’nin hem kendi halkı hem de bölgesel aktörler nezdinde güçlü aktörlerle bir ittifak kurabildiğini gösterecektir. Bu ittifaka üyelik, Suriye’ye üç bölgesel güç tarafından kolektif bir savunma taahhüdü sağlayabilir; bu da potansiyel olarak gelecekteki saldırıları caydırır ve Şam’a güvenliği konusunda daha fazla özgüven verir.

Suriye’nin ayrıca hava savunması ve askerî kurumları da dâhil olmak üzere askerî kapasitesini yeniden inşa etmesi gerekiyor. İttifak üyeleriyle gelişen ilişkileri, yeniden inşa için askerî iş birliğinin yanı sıra diplomatik ve ekonomik destek fırsatları da sunuyor. Suudi Arabistan, Suriye’nin uluslararası topluma yeniden entegre edilmesinin önemli destekçilerinden biri olmuştur ve Şam bu ilişkiyi güçlendirmekten çıkar sağlamaktadır.

İsrail’in ağustos ayında bir Suriye hava üssüne düzenlediği hava saldırısının ardından eş-Şeybani, İsrail’in Suriye’nin dış politika tercihlerine müdahale etme girişimi olarak nitelendirdiği tutumu reddetti. Suriye’nin tercih hakkı vardır; ancak bu hakkın kullanılması resmî ittifaklara katılmak anlamına gelmez. Suriye bu ittifaka katılır ve İsrail de Suriye’ye yönelik saldırı modelini sürdürürse İsrail’in eylemlerine karşılık verme kararı Şam’dan Ankara, Riyad ve İslamabad’a kayar. Bu, Suriye’nin egemenliğini yeniden tesis etmesine yardımcı olmaz; aksine egemenliğini yapısal olarak zayıflatır.

Mekke İttifakı’nın Genişlemesi; Savunma Taahhütleri ve Bölgesel Gerilimlerin Tırmanması Riski

Mekke koalisyonu şu anda kendine özgü zorluklarla mücadele ediyor. Suudi Arabistan Yemen’de artan gerilimle karşı karşıya ve daha fazla askerî destek sağlamada acil çıkarlara sahip. Bu koalisyon açısından anlaşmanın genişletilmesi, bazı analistlerin koalisyonun etkinliği ve güvenilirliği konusunda şüphelerini dile getirdiği bir dönemde, ilerleme sürecinin hız kazandığına işaret edecektir. Türkiye, Suriye’nin bu anlaşmaya katılmasında daha uzun vadeli çıkarlar görebilir ve hâlihazırda askerî eğitim, istihbarat ve operasyonel desteği içeren Şam’la stratejik ilişkisini pekiştirebilir.

Ancak İsrail’in Suriye topraklarını işgali dikkate alındığında, Suriye’nin şu aşamada kabul edilmesi, bu ittifakın İsrail karşıtı bir cephe olarak görünmesine yol açabilir. Suriye’nin kabul edilmesi, ittifakın coğrafyasını genişletecek ve Ürdün üzerinden uzanan Suudi Arabistan-Türkiye koridorunun temel bir parçası olarak işlev görecektir. Bununla birlikte bu coğrafya, risklere açık bir coğrafyadır. İsrail-Türkiye gerilimi devam ederken Suriye kabul edilirse, Suriye muhtemelen ittifak için bir sonraki sınamaya dönüşecektir. İsrail veya İran’ın Suriye’ye saldırması durumunda, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan Suriye’yi savunmak için harekete geçerek çatışmanın genişlemesi ve yeni cephelere yayılma riskini göze alacak mı? Yoksa ittifakın güvenilirliğini sınırlayıp zayıflatacaklar mı? Bu senaryoda Suriye, güvenilir bir destek elde edemeden ittifakı sınamak için cazip bir hedef hâline gelebilir.

Bir diğer önemli boyut, Suriye’nin Yemen’deki potansiyel rolüdür. Haberlere göre Suriye, Suudi Arabistan’a askerî yardım sağlamayı değerlendiriyor; ancak Şeybani kısa süre önce Suriye güçlerinin Yemen’e gönderileceğini yalanladı. Suudi Arabistan’a askerî destek sağlanması, Suriye’nin bu ittifaka katılması hâlinde kendisinden beklenen hususlardan biri olabilir. Bu adımın önemli sonuçları vardır. Suriye hâlen silahlı kuvvetlerini pekiştirmekte, birleşik bir komuta ve ulusal, kapsayıcı bir ordu oluşturmaktadır. Yemen’e güç gönderilmesi, bu süreci ve ülkenin kurum inşa etme çabalarını sekteye uğratır. Ayrıca Yemen savaşına katılmak, yeni Suriye’nin başkalarının savaşlarına katılacağı yönünde beklentiler yaratabilir; bu da İsrail’le ilişkilerini daha karmaşık hâle getirir.

Daha fazla okuma: Türkiye’nin savunma paktları; nüfuz aracı mı, askerî taahhüt mü?

Üyelik olmaksızın iş birliği; Suriye’nin yeniden imar ve güvenliğini güçlendirmeye yönelik alternatif stratejisi

Yukarıdaki argüman, Suriye’nin Suudi Arabistan, Türkiye veya Pakistan’dan uzak durması gerektiği anlamına gelmemektedir. Aksine, bu ilişkiler Suriye’nin iyileşmesi açısından önem taşımaktadır. Bununla birlikte Suriye’nin dış ilişkilerinden elde edebileceği faydalar, bir askerî ittifaka üyeliği gerektirmemektedir. Suriye, kendisine aradığı korumayı sağlamadığı gibi ittifaka da ihtiyaç duyduğu gücü kazandırmayan bir askerî ittifaka bağlanmaksızın, çeşitli ikili ve çok taraflı ilişkiler biçimleri aracılığıyla askerî eğitim, istihbarat paylaşımı, sınır güvenliği alanında iş birliği ve savunma kapasitesinin oluşturulmasına destek arayabilir.

Suriye’yle askerî eğitim ve istihbarat iş birliği konusunda uzun bir geçmişe sahip olan Pakistan, Şam’ın bu ittifaka katılmasına gerek kalmadan Suriye’nin silahlı kuvvetlerinin ve askerî kurumlarının yeniden inşasına da katkıda bulunabilir. Suriye ile Suudi Arabistan’ın 4 Kasım’da imzaladığı savunma iş birliği anlaşması, Suriye’nin bu ittifaka katılmaksızın bu tür iş birliklerinin nasıl ilerletilebileceğinin bir örneğidir. Ekonomik alanda Suudi Kalkınma Fonu, enerji, su, sağlık, konut ve altyapı dâhil olmak üzere çeşitli sektörlerde yeniden imarı desteklemek amacıyla toplam değeri 403 milyon doların üzerinde olan altı hibe kredi anlaşması imzalamıştır.

Buna ek olarak ekonomik entegrasyon, yatırımlar, altyapı geliştirme ve ticaret koridorları, Suriye’yi bölgesel savaşlara katılmak veya bu savaşlara maruz kalmak zorunda bırakmayan düzenlemeler aracılığıyla ilerletilebilir. Bu formül ittifak üyeleri açısından da faydalıdır. Suriye’yi askerî olarak savunma ya da Suriye içinde bir askerî çatışmaya sürüklenme taahhüdünde bulunmaksızın güçlendirebilirler. Bu, tüm üyelerin ve ABD’nin yararına olacaktır.

Şeybani’nin Suriye’nin sınırlarının ötesinde barışın tesisine katılımına ilişkin görüşü takdire şayandır. Suriye liderliği, Suriye’nin bir askerî ittifaka katılmaktan elde edebileceğinin ötesine bakmalı ve daha geniş bir soru sormalıdır: Suriye önümüzdeki yıllarda nasıl bir bölgesel rol üstlenmek istiyor? Suriye, devletini ve toplumunu yeniden inşa etmeye yönelik kuşaklar arası bir görevle karşı karşıyadır. Bugün bölgesel çatışmalara katılım konusunda alacağı kararlar, dış politika beklentilerini ve taahhütlerini gelecek yıllar boyunca şekillendirebilir. Bir askerî bloka katılmak, özellikle Suriye’nin diğer bölgesel çatışmalara dâhil olması hâlinde, bu vizyona ulaşmasını zorlaştırabilir. Suriye’nin ortakları, kurumları üzerinde ağır bir yük oluşturabilecek ve bunların gelişimini sekteye uğratabilecek bir ittifaka Suriye’yi dâhil etmeksizin, Suriye’nin ekonomik ve güvenlik alanlarındaki iyileşmesini destekleyebilir.

Bu bölge, ortakların çatışmalarına katılma zorunluluğu olmaksızın bölgesel güvenlik iş birliği de dâhil olmak üzere, ülkeleri arasında ilişkilerin nasıl kurulacağına dair yeni fikirlere ihtiyaç duymaktadır. Bu, ulaşılması güç görünebilir; tam da bu nedenle her zamankinden daha fazla gereklidir.

Kaynak: Atlantic Council

How useful was this analysis?

Be the first to rate

Bu analize atıf

İbrahim el-Asil (Kasım 2026). «Suriye Mekke İttifakı’na katılmamalı, onunla iş birliği yapmalıdır.». Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü. https://zaviyeinsight.com/tr/2026/11/22/suriye-mekke-ittifakina-katilmamali/

Okur yorumları

Yorum yazın

Comments are published after review. Your email will not be shown.