Trump ve Cumhuriyetçilerin Yenilgisinin Erdoğan ve Adalet ve Kalkınma Partisi Açısından Sonuçları
ABD’de Cumhuriyetçilerin Yenilgisiyle Ankara’nın Washington’daki Siyasi Nüfuz Dönemi Sona mı Erdi?

Zaviye Enstitüsü: Cumhuriyetçilerin 3 Kasım 2026 ABD ara seçimlerindeki yenilgisi yalnızca Cumhuriyetçi Parti ve Donald Trump için değil, dünyanın birçok yerinde Cumhuriyetçilere ve Trump’a yatırım yapmış olanlar için de bir yenilgi anlamına geliyor.
Bu çerçevede, konuya Türkiye, bu ülkenin hükümeti ve iktidar partisi açısından somut olarak bakacak olursak, Demokratların zaferi ve aynı anda Temsilciler Meclisi ile Senato’da çoğunluğu ele geçirmesi, Erdoğan hükümetinin Washington’daki en önemli siyasi dayanaklarından birini fiilen zayıflatmıştır. Bu gelişmenin Ankara açısından önemi, Türkiye hükümetinin son yıllarda ABD’ye yönelik stratejisinin önemli bir bölümünü Erdoğan’ın Trump’la kişisel ilişkileri, Cumhuriyetçilerin siyasi ağı içindeki nüfuzu ve Beyaz Saray’ın işlem odaklı yaklaşımından yararlanma üzerine kurmuş olması nedeniyle daha da artmaktadır.
Ocak 2027’den itibaren Trump, ikinci başkanlık döneminde ilk kez her iki kanadı da siyasi muhaliflerinin kontrolünde olan bir Kongre ile karşı karşıya kalacaktır. Güç dengelerindeki bu değişim, yalnızca ABD hükümetinin tasarılarını geçirmesinin zorlaşması anlamına gelmemekte; aynı zamanda Erdoğan’ın faaliyet gösterdiği siyasi ve denetleyici ortamın değişmesi anlamına gelmektedir.
Erdoğan-Trump kişisel diplomasisinin zayıflaması
Trump’ın ikinci başkanlık döneminde Türkiye dış politikasının önemli özelliklerinden biri, geleneksel diplomasi kanallarının kısmen aşılması ve liderler arasındaki doğrudan iletişime dayanılması olmuştur. Erdoğan, Biden yönetiminin aksine Trump’ın, özellikle bu ilişkiler güvenlik, ekonomik ve bölgesel anlaşmalara yol açabildiği takdirde, karizmatik ve güçlü liderlerle, hatta otoriterlikle suçlanan liderlerle etkileşime daha fazla istekli olduğunu iyi anlamıştı.
Brookings Enstitüsü’nün Türkiye’nin Orta Doğu düzenindeki konumuna ilişkin analizi, hiçbir ilişkinin Erdoğan ile Trump arasındaki ilişkiler kadar Türkiye’nin bölgesel konumunu etkilemediğini vurgulamaktadır. Bu ilişki, Ankara’nın ABD başkanının yakın çevresiyle, aralarında Steve Witkoff, Jared Kushner ve Tom Barrack’ın da bulunduğu isimlerle doğrudan iletişim kurmasını mümkün kılmış ve Suriye gibi dosyalarda Türkiye’nin manevra alanının genişlemesine katkıda bulunmuştur.
Ancak temel mesele, kişisel diplomasinin ancak ABD başkanının yeterli siyasi ve kurumsal desteğe sahip olduğu sürece etkili olmasıdır. Cumhuriyetçilerin yenilgisi, bu varsayımı ciddi biçimde tartışmalı hâle getirmiştir. Bundan böyle Trump Erdoğan’a hâlâ olumlu yaklaşsa bile, F-35 savaş uçaklarının satışı, yaptırımların kaldırılması ve askeri iş birliği gibi konularda Türkiye ile yapabileceği olası anlaşmaların uygulanması daha ciddi engellerle karşılaşacaktır.
Başka bir ifadeyle Erdoğan hâlâ Beyaz Saray’a erişim sağlayabilir; ancak Beyaz Saray’a erişim artık Washington’ın politika oluşturma süreçleri üzerinde nüfuz sahibi olmak ve desteğini güvence altına almak anlamına gelmemektedir.
Daha fazla okuyun: Trump-Erdoğan görüşmesinin bölge, savunma ve enerji üzerindeki etkisi
Kongre’nin Türkiye dosyasında başlıca engel olarak geri dönmesi
Cumhuriyetçilerin yenilgisinin en önemli sonuçlarından biri, Kongre’nin Türkiye politikasındaki denetleyici rolünün yeniden canlanmasıdır. Son yıllarda Cumhuriyetçi temsilcilerin bir bölümü, Trump’ın Erdoğan’a yakınlığı nedeniyle Ankara’nın politikalarını açıkça eleştirme konusunda temkinli davranıyordu. Çoğunluğun değişmesiyle birlikte bu siyasi kaygı büyük ölçüde zayıflayacaktır.
ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin (CRS) Ağustos 2026’da (1405 Mordad) yayımladığı rapor, Washington ile Ankara arasındaki yapısal anlaşmazlıkların hâlâ devam ettiğini açıkça göstermektedir: Rusya’dan S-400 sistemi alınması, ABD’nin Suriye Demokratik Güçleri’yle iş birliği, insan hakları meseleleri ve Türkiye’nin bölgesel politikası konusundaki anlaşmazlıklar. Rapor ayrıca Kongre’nin silah satışlarını ve yaptırımların kaldırılmasını etkilemek için çeşitli yasal araçlara sahip olduğunu vurgulamaktadır.
F-35 dosyası bu bağlamda özel bir önem taşımaktadır. Erdoğan hâlâ bu savaş uçaklarının üretim programına ve teslimatına yeniden dâhil olmayı ve S-400’le bağlantılı yaptırımların kaldırılmasını istemektedir. Ancak ABD yasaları, F-35’lerin Türkiye’ye transferini Rus sisteminden vazgeçilmesi şartına bağlamıştır.
Yeni gelişmelerin önemi, Temmuz 2026’da (1405 Tir) bir grup Amerikalı temsilcinin Trump’a yazdığı mektupta, Ankara’dan esaslı tavizler alınmadan bu savaş uçaklarının satılmasına itiraz ettiğini bildiğimizde daha açık hâle gelmektedir. Temsilciler başka bir mektupta da ABD hükümetinin Türkiye ile kişisel ilişkileri ve yasal yükümlülüklerin dolanılması ihtimali konusunda endişelerini dile getirmiştir. CRS, bu itirazları ve temsilcilerin farklı tutumlarını kayda geçirmiştir.
Dolayısıyla Demokratların zaferi, F-35 dosyasını liderlerin ikili müzakerelerinde çözülebilecek bir konudan, ABD yasama kurumları düzeyinde ciddi bir anlaşmazlığa dönüştürebilir.
Türkiye lobisi ve ABD dış politikasının kişiselleştirilmesi meselesi
Bu dönüşümün en hassas boyutlarından biri, Erdoğan hükümetinin ABD siyasi yapısı içindeki nüfuz ve lobi ağının geleceğidir. Ankara, son yıllarda Cumhuriyetçi temsilciler, siyasi kuruluşlar, baskı grupları, danışmanlık şirketleri ve Trump’a yakın çevreyle kurduğu ilişkiler aracılığıyla Türkiye’yi ABD’nin NATO ve Orta Doğu’daki vazgeçilmez ortağı olarak sunmaya çalışmıştır.
Bu faaliyetler kendi başına olağandışı değildir; birçok hükümet Washington’da çıkarlarını ilerletmek için kayıtlı lobicilerden yararlanmaktadır. Ancak siyasi nüfuzun liderlerin kişisel ilişkileriyle ve şeffaf kurumsal mekanizmaların dışında yürütülen karar alma süreçleriyle bağlantılı hâle gelmesi, meseleyi hassaslaştırmaktadır.
ABD Adalet Bakanlığı’nın FARA sistemi kapsamında Ocak 2026’da (Dey 1404) kaydedilen belgeler, Türkiye hükümeti adına yürütülen lobi faaliyetlerinin Kongre üyeleri ve yürütme yetkilileriyle doğrudan temasları, yasama alanındaki gelişmelerin takibini ve Ankara’nın tercih ettiği politikaların ilerletilmesi yönündeki çabaları içerdiğini göstermektedir.
Demokratlar, ABD dış politikasının kişiselleştirilmesini ve stratejik ilişkilerin siyasi liderler arasındaki ilişkilere dönüştürülmesini her zaman eleştirmiştir. Türkiye konusunda bu eleştiriler, demokrasinin durumu, siyasi muhaliflerin tutuklanması, medya üzerindeki baskılar ve Erdoğan’ın bölgesel politikalarına ilişkin kaygılarla birleşmiştir.
Örneğin, Demokrat temsilcilerin F-35 konusunda Trump’a gönderdikleri mektup yalnızca askerî anlaşmazlıklarla sınırlı kalmamış; Trump ailesinin Türkiye hükümetiyle ilişkileri ve kişisel çıkarların devlet kararlarını etkileme ihtimali hakkında da sorular gündeme getirmiştir. Mektupta Donald Trump Jr.’ın İstanbul ziyareti ile buna bağlı ticari ve siyasi ilişkilerden de söz edilmiştir. Bunlar, temsilciler tarafından dile getirilen soru ve iddialar düzeyindedir; söz konusu hususlar herhangi bir ihlalin kanıtı olarak değerlendirilmemelidir.
Aslında bugün çatırdayan şey, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkinin özü değil; bu ilişkinin kurumsal muhalefeti dikkate almayan kişisel ve dar bir kanal üzerinden ilerletilebilme imkânıdır.
Erdoğan açısından iç ve bölgesel maliyetlerin artması
Demokratların zaferi, diğer üç alanda da Türkiye hükümeti açısından maliyet doğurabilir.
İlk alan, Türkiye’de demokrasi ve insan hakları meselesidir. Erdoğan hükümeti son yıllarda muhalefetin faaliyetlerinin kısıtlanması, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üzerindeki baskılar, siyasi isimlerin tutuklanması ve yargı kurumlarının bağımsızlığının zayıflatılması konusunda kapsamlı eleştirilerle karşı karşıya kalmıştır. Demokratların Kongre’nin önemli komitelerinin başkanlıklarına dönmesi, dinleme oturumları düzenlemek, eleştirel raporlar yayımlamak ve Türkiye’deki siyasi muhaliflerin durumunu takip etmek için daha fazla fırsat yaratacaktır.
İkinci alan, Suriye ve Kürt güçleri meselesidir. 2026’da sahadaki gelişmeler ve Washington’ın Suriye Demokratik Güçleriyle ilişkilerindeki değişim Ankara’nın lehine gerçekleşmiş olsa da bu durum stratejik anlaşmazlıkların ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir. Yeni Kongre, ABD’nin önceki ortaklarının bir kenara bırakılmasının güvenlik sonuçları ve Türkiye’nin kuzey Suriye politikası hakkında daha ciddi sorular gündeme getirebilir.
Üçüncü alan ise Yunanistan, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki askerî dengedir. Trump hükümetinin diğer ABD müttefiklerinin kaygılarını dikkate almaksızın Türkiye’ye kapsamlı askerî imtiyazlar tanımaya yönelik her türlü girişimi, Demokrat temsilcilerin ve hatta Cumhuriyetçilerin bir bölümünün muhalefetiyle karşılaşabilir.
CRS’nin raporu da F-35 satışının yalnızca bir silah anlaşması olmadığını; İsrail’in ve Yunanistan’ın güvenlik kaygıları, NATO ve Rusya’nın hassas askerî teknolojilere erişme ihtimaliyle bağlantılı olduğunu göstermektedir.
Daha fazla okuyun: ABD seçimleri Türkiye’nin iç politikasını ve Erdoğan’ın geleceğini nasıl etkiler?
Erdoğan ABD stratejisinin gözden geçirilmesinin eşiğinde mi?
Elbette bu seçimlerin sonuçlarını değerlendirirken abartıya kaçılmamalıdır. Demokratların zaferi, Türkiye ile ABD arasındaki stratejik ilişkilerin sona ermesi anlamına gelmemektedir. Türkiye hâlâ NATO’nun önemli bir üyesi, hassas bir jeopolitik konuma sahip ve Suriye, Ukrayna, Kafkasya ve Orta Doğu dosyalarında etkili bir aktördür. Washington, Kongre’de hangi partinin çoğunluğa sahip olduğundan bağımsız olarak bu gerçekleri göz ardı edemez.
Ayrıca Demokratlar başkanlık vetosunu etkisiz kılmak için gerekli çoğunluktan yoksundur ve Senato’da da filibuster’ı olağan biçimde aşmak için gereken 60 oya ulaşamamıştır. Bu nedenle Trump’ın Türkiye politikasının tamamını kolaylıkla durdurmaları mümkün değildir. Ancak bu durum, Türkiye’nin yeni dönemde Cumhuriyetçilerle ve bizzat Trump’la yürüttüğü ilişkilerin önceki seyrinin düşük maliyetli ve sorunsuz biçimde devam edeceği anlamına kesinlikle gelmemektedir.
Bununla birlikte, IstanPol Enstitüsü’nün ara seçimlerin sonuçlarına ilişkin analitik raporu önemli bir noktaya işaret etmektedir: Türkiye’nin jeopolitik önemi, ABD’nin Erdoğan’a yönelik kurumsal güveni anlamına gelmemektedir. Enstitüye göre Kongre’deki çoğunluğun değişmesi, Türkiye’nin demokrasisi ve dış politikasına ilişkin kaygıları siyasi eleştiri düzeyinden savunma ve diplomasi kararları üzerinde etkili olma düzeyine taşıyabilir.
Sonuç
2026 ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yenilgisini Erdoğan açısından doğrudan diplomatik bir yenilgi olarak değil, Türkiye’nin Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en önemli siyasi nüfuz kanallarından birinin zayıflaması olarak değerlendirmek gerekir. Ankara son yıllarda, Erdoğan ile Trump arasındaki yakın ilişkinin iki ülke arasındaki tarihsel anlaşmazlıkların önemli bir bölümünü Kongre’nin olağan baskılarının dışında, kişisel anlaşmalar yoluyla çözüme kavuşturabileceği düşüncesine yatırım yapmıştı.
Şimdi bu model eş zamanlı olarak üç meydan okumayla karşı karşıya bulunmaktadır: Birincisi, Trump’ın yasama organındaki siyasi gücünün azalması; ikincisi, Demokratların denetim ve eleştiri kapasitesinin artması; üçüncüsü ise Cumhuriyetçilerin bir bölümünün Başkan’a koşulsuz destek vermenin siyasi maliyetlerinden uzaklaşma ihtimali.
Bu seçimlerin Erdoğan açısından belki de en önemli mesajı, ABD Başkanı ile kişisel ilişkinin ne kadar yakın ve etkili olursa olsun, Washington’daki kurumsal uzlaşmanın yerini tutamayacağıdır.
Bu açıdan Türkiye önümüzdeki yıllarda Kongre’deki çoğunluğun değişmesinin ötesinde bir sorunla karşı karşıya kalacaktır: Artık ABD politikasının yalnızca Erdoğan-Trump ilişkileri üzerinden anlaşılamayacağı bir ülkeyle ilişkilerini yeniden tanımlama zorunluluğu.
Bu gelişme, Türkiye hükümetinin Washington’daki kazanımlarını korumak için Cumhuriyetçilere ve Trump’a yakın çevreye tek taraflı biçimde bel bağlamak yerine, kurumsal ilişkileri yeniden tesis etmeye ve iki partinin güvenini kazanmaya mecbur kalacağı bir dönemin başlangıcı olabilir; ancak Ankara’nın bazı iç ve bölgesel politikalarını gözden geçirmeksizin bu yolun pek de kolay olmayacağı açıktır.
Z
Okur yorumları