Aliyev’in orduyu güçlendirme ve Güney Kafkasya’daki askerî gücü pekiştirme stratejisi
Azerbaycan’ın Askerî Bütçesi; Bakü 2027 Bütçesinin Neden Yüzde 21’ini Orduya Ayırdı?

Zaviye Enstitüsü: Azerbaycan’ın 2027 yılı bütçe tasarısında savunma ve güvenlik sektörüne yaklaşık 8,8 milyar manat, yani 5,2 milyar dolar, ayrılması, Bakü’nün politika oluşturma süreçlerinde askerî güce verilen önceliğin sürdüğünü göstermektedir. Bu rakam, ülkenin toplam bütçesinin yaklaşık yüzde 21’ini oluşturmakta ve İlham Aliyev hükümetinin askerî üstünlüğü pekiştirme, orduyu modernize etme ve Azerbaycan’ın Güney Kafkasya’daki stratejik konumunu güçlendirme çabalarına işaret etmektedir.
Bakü neden hâlâ silahlanıyor?
İkinci Karabağ Savaşı’nın sona ermesine, bölgenin kontrolünün Azerbaycan’a geri dönmesine ve Ermenistan’la barış müzakerelerinde ilerleme kaydedilmesine rağmen Bakü’nün savunma politikası yeni bir aşamaya girmiştir. Savaş döneminin aksine, toprakların geri alınmasına odaklanılırken bugün caydırıcılığın korunması, teçhizatın modernizasyonu ve sınırların kontrolü öncelik kazanmıştır.
Bu çerçevede, Ermenistan’la barış müzakerelerindeki ilerleme de Bakü’nün güvenlik hesaplamalarında askerî gücün önemini azaltamamıştır. Azerbaycan, özellikle yabancı ortaklardan yeni silah alımları olmak üzere Erivan’daki askerî gelişmeleri izlemeyi sürdürmekte ve muharebe üstünlüğünün korunmasını bölgesel dengelerin değişmesini önleyecek bir güvence olarak görmektedir.
Aliyev’in uluslararası düzenin çöküşüne ilişkin uyarısı
Bu çerçevede, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in iktidardaki “Yeni Azerbaycan” Partisi kongresinde yaptığı son konuşma özel önem taşımaktadır. Aliyev, savaşların ve çevredeki krizlerin devam ettiğine işaret ederek çatışmaları önlemeye yönelik uluslararası mekanizmaların etkinliklerini yitirdiğini vurgulamıştır.
Aliyev, “uluslararası hukuk tamamen işlevsiz hâle gelmiştir” ifadelerini kullanarak Azerbaycan’ın hiçbir ülkenin kendisine karşı kışkırtıcı bir adım atmayı aklından bile geçiremeyeceği bir güce ulaşması gerektiğini belirtmiştir.
Bu açıklamalar, Bakü’nün bölgesel çevreyle karşı karşıya kalışındaki güvenlik merkezli yaklaşımını göstermektedir. Bu yaklaşımda askerî güç, diplomasiyi tamamlayan ve jeopolitik kazanımları korumaya yarayan bir araç olarak değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, Aliyev’in uluslararası hukukun etkisizliğini vurgulaması şu soruyu gündeme getirmektedir: Askerî caydırıcılığa giderek daha fazla dayanılması kalıcı istikrara yol açabilir mi, yoksa silahlanma rekabetinin tırmanmasına mı zemin hazırlayacaktır?
Pakistan savaş uçaklarından insansız hava aracı sanayisine
Azerbaycan’ın askerî stratejisinin önemli bir bölümü hava kuvvetlerinin modernizasyonuna, insansız hava aracı sistemlerinin geliştirilmesine ve savunma altyapısının güçlendirilmesine ayrılmıştır.
Pakistan ve Çin yapımı çok maksatlı JF-17 savaş uçaklarının satın alınması, Bakü’nün silah tedarik kaynaklarını çeşitlendirme ve hava kuvvetlerinin operasyonel kapasitesini artırma çabalarının bir örneğidir. Bu uçakların bakımı, pilotların eğitimi ve destek ekipmanlarının temini de savunma bütçesine sürekli maliyetler yüklemektedir.
Daha fazlasını okuyun: Azerbaycan’ın savunma sanayisinin geliştirilmesi; Bakü’nün askerî güç stratejisi
Aynı zamanda Türkiye’yle askerî iş birliği silah alımının ötesine geçerek eğitimi, teknoloji transferini ve savunma ekipmanı üretim kapasitesinin geliştirilmesini kapsamıştır. İnsansız hava aracı sanayisinin genişletilmesi, iç ihtiyaçların karşılanmasının yanı sıra silah ihracatı için de fırsatlar yaratabilir.
Dolayısıyla Bakü’nün savunma bütçesi yalnızca ordunun idame ettirilmesine yönelik bir harcama değildir; aynı zamanda ülkenin askerî ve sanayi alanındaki konumunu pekiştirmeye yönelik uzun vadeli yatırımın bir parçasıdır.
Daha fazla bilgi: Silah ihracatçısı ülkeler arasında Azerbaycan: İlerlemeler ve engeller
İran ve Kafkasya açısından güvenlik sonuçları
Azerbaycan’ın askerî kapasitesindeki artış, komşularının, özellikle Ermenistan ve İran’ın güvenlik hesaplamalarını etkileyebilir.
Ermenistan açısından Bakü’nün silahlanma üstünlüğünü sürdürmesi, caydırıcılığını güçlendirme ve yabancı ortaklarla askerî iş birliğini genişletme motivasyonunu artırabilir. Böyle bir süreç, barış müzakerelerinde ilerleme kaydedilen koşullarda dahi silahlanma rekabetinin ortaya çıkması riskini gündeme getirmektedir.
İran açısından ise Bakü’nün Türkiye, Pakistan ve diğer yabancı ortaklarla savunma iş birliğini derinleştirmesi, kuzeybatı sınırlarındaki güvenlik gelişmelerinin izlenmesinin önemini daha da artırmaktadır; ancak Azerbaycan’ın askerî bütçesindeki artış tek başına Tahran’a yönelik doğrudan bir tehdit anlamına gelmemektedir.
Sonuç
Genel olarak Azerbaycan’ın 2027 savunma bütçesi, Bakü’nün güvenlik politikasındaki “silahlı barış” stratejisinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bu stratejinin amacı, bölgesel diplomasiyi ilerletirken askerî üstünlüğü korumaktır.
Aliyev’in uluslararası hukukun etkisizliğine ilişkin sözleri de Bakü hükümetinin sert gücü ulusal güvenliğin en önemli güvencelerinden biri olarak görmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte Azerbaycan açısından temel zorluk, askerî kapasitedeki artışın Güney Kafkasya’da kalıcı barışın dayanağına dönüşmesini sağlamak; yeni bir silahlanma rekabeti dalgasını tetiklemesini önlemektir.
Z
Okur yorumları