چرا پیروزی پاشینیان در انتخابات برای حزب حاکم گرجستان حیاتی است؟
نتایج انتخابات پارلمانی ۷ ژوئن ۲۰۲۶ در ارمنستان، فراتر از مرزهای این کشور، موجی از آسودگی خاطر را در راهروهای قدرت در تفلیس به راه انداخته است. تبریک زودهنگام و صمیمانه «ایراکلی کوباخیدزه»، نخستوزیر گرجستان به «نیکول پاشینیان»، اعترافی ضمنی به این واقعیت است که بقای دولت پاشینیان در ایروان، یکی از ستونهای حیاتی حفظ امنیت ملی و ثبات استراتژیک گرجستان در میان تلاطمهای ژئوپلیتیک فعلی محسوب میشود. اما چرا پیروزی حزب «قرارداد مدنی» برای تفلیس تا این حد حیاتی است؟
مهرداد محبینیا – کارشناس مسائل قفقاز جنوبی
اندیشکده زاویه: یکی از جالبترین ابعاد تحولات اخیر، نقش جدید پاشینیان به عنوان «وکیل مدافع» گرجستان در اروپا است. در حالی که بروکسل با لحنی انتقادی، دولت فعلی گرجستان را به «خروج از مسیر اروپایی» متهم میکند، ارمنستانِ پاشینیان علیرغم وابستگیهای ساختاری همچنان «سوگلی» غرب در قفقاز جنوبی باقی مانده است. پاشینیان در تماس تلفنی خود با کوباخیدزه صراحتاً از تمایل خود برای عادیسازی روابط تفلیس با اتحادیه اروپا و واشینگتن سخن گفت.
این تضاد رفتاریِ بروکسل، صدای مقامات تفلیس را درآورده است. «گیا ولسکی»، معاون اول پارلمان گرجستان، به درستی اشاره میکند که اتحادیه اروپا استانداردی دوگانه را در پیش گرفته است. به نظر میرسد از دیدگاه غرب، ارمنستان صرفاً با یک «چرخش نمادین» از مسکو پاداش میگیرد، اما از گرجستان انتظار میرود نقش «گوشت دم توپ» را در رویارویی نظامی یا اقتصادی با روسیه ایفا کند. در چنین فضایی، پاشینیان میتواند پلی دیپلماتیک باشد تا فشارها بر تفلیس را تعدیل کند.
سایه نگرانکننده «جبهه دوم» و انتقامجویان ارمنی
بزرگترین هراس تفلیس از پیروزی اپوزیسیون طرفدار روسیه در ارمنستان، یعنی ائتلافهای تحت رهبری روبرت کوچاریان و سامول کاراپتیان، نه در سیاست داخلی، بلکه در سناریوهای نظامی نهفته بود. اپوزیسیون رادیکال ارمنی که پاشینیان آنها را «حزب جنگ سه سر» مینامد، بر طبل انتقامجویی میکوبیدند. برای این جریانات، مفاهیمی چون «آرتساخ» و «میاتسوم» (الحاق) همچنان بر منافع ملی و مرزهای بینالمللی ارجحیت دارد.
اگر «انتقامجویان» به قدرت میرسیدند، قفقاز جنوبی بلافاصله به سمت یک بیثباتی سریع و جنگی جدید سوق داده میشد. در این میان، گرجستان به شکلی ناخواسته به قلب درگیری کشیده میشد. هرگونه اقدام نظامی ارمنستان علیه آذربایجان با حمایت روسیه، مستلزم استفاده از خاک گرجستان برای ترانزیت نظامی مسکو بود. این امر به معنای باز شدن خودکار «جبهه دوم» در گرجستان و تبدیل شدن این کشور به میدان نبرد میان شرق و غرب میگشت؛ سناریویی که با وجود اشغال آبخازیا و اوستیای جنوبی توسط روسیه، کابوسی تمامعیار برای تفلیس است.
امنیت ترانزیت؛ از زنگزور تا «مسیر ترامپ»
پیروزی پاشینیان به معنای تداوم مسیر صلح و رفع انسداد خطوط ارتباطی است. اپوزیسیون ارمنستان صراحتاً اعلام کرده بود که در صورت پیروزی، پروژه «مسیر ترامپ» (TRIPP) و کریدور زنگزور را متوقف خواهد کرد. برای گرجستان که حیات اقتصادیاش به ترانزیت کالا بین آسیای مرکزی و اروپا وابسته است، هرگونه انسداد در مسیرهای منطقهای یک ضربه مهلک محسوب میشود.
پاشینیان با دریافت حکم جدید از مردم، اکنون مشروعیت لازم را دارد تا توافق صلح با آذربایجان و ترکیه را نهایی کند. این روند نه تنها ارمنستان را از انزوای جغرافیایی خارج میکند، بلکه جایگاه گرجستان را به عنوان بخشی از یک کریدور امن و باثبات منطقهای تثبیت مینماید.
ثبات، فراتر از ایدئولوژی
اگرچه اپوزیسیونِ غربگرای گرجستان از پیروزی پاشینیان به عنوان شکستی برای «نیروهای طرفدار روسیه» استقبال کردند، اما واقعیت پیچیدهتر از این دستهبندیهای سادهانگارانه است. دولت پاشینیان، علیرغم گرایشهای اصلاحطلبانه، به خوبی میداند که بیثباتی در گرجستان به سرعت به ارمنستان سرایت خواهد کرد. از این رو، ایروانِ تحت رهبری پاشینیان، برخلاف میل اپوزیسیون رادیکال تفلیس، هرگز از اقدامات انقلابی یا سرنگونی غیرقانونی دولت «رویای گرجی» حمایت نخواهد کرد.
جمعبندی
در نهایت، پیروزی ۴۹.۸ درصدی پاشینیان، پیروزیِ «عملگرایی بر ماجراجویی» بود. برای تفلیس، پاشینیان همسایهای است که ترجیح میدهد به جای بازگشت به رویاهای توسعهطلبانه و جنگهای ویرانگر، بر توسعه اقتصادی و پروژههای ترانزیتی تمرکز کند. این همسویی منافع، استوارترین پیوند در مشارکت استراتژیک میان تفلیس و ایروان در سالهای پیش رو خواهد بود. پاشینیان با شکست دادن «حزب جنگ»، در واقع مانع از انفجار بشکه باروتی شد که ترکشهای آن میتوانست کل خانه قفقاز، از جمله گرجستان را به آتش بکشد.
