İçeriğe geç
Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü

Ermenistan'da TRIPP projesinin uygulanmaya başlanması

TRIPP’in Rusya, İran ve Türkiye açısından sonuçları

3 Kasım 2026 4 dk okuma
Ermenistan'da «Trump Rotası» projesinin altyapı tasarım çalışmalarının başlaması ve Syunik sınırlarının belirlenmesinin hızlanma ihtimaliyle Güney Kafkasya, jeopolitik rekabetin yeni bir aşamasına girmiştir. ABD'nin katılımıyla yürütülen bu plan, Azerbaycan Cumhuriyeti'ni Nahçıvan'a bağlamasının yanı sıra güç dengelerini, transit güzergâhlarını ve İran ile Rusya'nın stratejik çıkarlarını etkileyebilir.
TRIPP’in Rusya, İran ve Türkiye açısından sonuçları

Zaviye Enstitüsü: Ermenistan’ın güneyinde “Trump Güzergâhı” projesine ilişkin uygulama çalışmalarının başlaması ve Syunik sınırlarının belirlenmesinin hızlandırılması ihtimali, Güney Kafkasya jeopolitiğinde yeni bir dönüşüm yaratmıştır. ABD’nin stratejik katılımıyla yürütülen bu plan, Azerbaycan Cumhuriyeti’ni Nahçıvan’a bağlamanın yanı sıra bölgenin transit, güvenlik ve ekonomik dengelerini etkileyebilir ve İran, Rusya, Türkiye ve ABD’nin Avrasya iletişim güzergâhları üzerindeki rekabetini yeni bir aşamaya taşıyabilir.

Trump Güzergâhı siyasi anlaşmadan uygulama aşamasına geçiyor

“Uluslararası Barış ve Refah için Trump Güzergâhı” olarak adlandırılan TRIPP projesi, Erivan ile Washington arasındaki aylar süren müzakerelerin ardından tasarım ve uygulamaya hazırlık aşamasına geçmiştir. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 2 Kasım 2026’da (11 Aban 1405) ülke hükûmetinin proje geliştirme şirketinin kurulmasını beklemeden demiryolu hatları, otoyol ve elektrik iletim şebekesinin tasarımına başlayacağını açıkladı.

Bu karar, Ermenistan ile ABD arasındaki stratejik anlaşmanın 28 Ekim 2026’da (6 Aban 1405) Erivan Parlamentosu’nda onaylanmasının ardından alınmıştır; söz konusu anlaşma 63 lehte ve 32 aleyhte oyla kabul edilmiştir. Bununla birlikte, projenin uygulama aşamasına geçmesi şu an için kapsamlı inşaat çalışmalarının başlaması veya güzergâhın işletmeye alınması anlamına gelmemektedir.

Mevcut plan, Nernadzor–Karchivan demiryolu hattı, yol ve elektrik iletim hatlarını kapsamaktadır; ancak petrol ve doğal gaz iletim hatlarının inşası henüz kesinleşmemiş olup gelecekteki müzakerelerin konusu olacaktır. Paşinyan, projenin Ermenistan’ın otuz yıldır süren iletişim çıkmazından kurtulmasına ve Doğu–Batı ile Kuzey–Güney şebekelerine eş zamanlı olarak bağlanmasına zemin hazırlayabileceğini vurgulamıştır.

Syunik; sınırların belirlenmesi projenin hızlandırılması hizmetinde

Yeni gelişmelerden biri, Ermenistan ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki sınırların Syunik vilayetinde belirlenmesi ve işaretlenmesine öncelik verilmesi ihtimalidir.

Ermenistan Başbakan Yardımcısı Mher Grigoryan, 2 Kasım’da TRIPP altyapısıyla bağlantılı kesimlerde sınır belirleme çalışmalarının olağan sıralamanın dışında ve daha acil bir şekilde yürütülebileceğini açıkladı. Bu adımın amacı, inşaat faaliyetleri için hukuki ve teknik koşulları oluşturmaktır.

Bununla birlikte, sınır belirleme sürecinin bir sonraki aşamasının zamanı ve kapsamı konusunda henüz kesin bir anlaşmaya varılmamıştır. Bu durum, projenin ilerlemesinin yatırımların yanı sıra sınır anlaşmazlıklarının çözülmesine ve Bakü ile Erivan arasında uygulamaya dönük anlaşmalara ulaşılmasına da bağlı olacağını göstermektedir.

ABD’nin yüzde 74’lük payı ve Ermenistan’ın egemenliği sorunu

Onaylanan anlaşmaya göre TRIPP geliştirme şirketinin, ilk 49 yıllık dönem için Amerikan tarafının yüzde 74 ve Ermenistan’ın yüzde 26 oranındaki katılımıyla kurulması öngörülmektedir. İş birliğinin 50 yıl daha uzatılması hâlinde Ermenistan’ın payı yüzde 49’a yükselecektir.

Bu yapı, ABD’ye bölgenin iletişim altyapısının geliştirilmesi ve yönetiminde uzun vadeli bir rol kazandırmaktadır; ancak Ermenistanlı yetkililer ülkelerinin egemenliğinin ve hukuki yetkisinin korunacağını vurgulamaktadır.

Ermenistan Devlet Gelirleri Komitesi Başkanı Eduard Hakobyan da gümrük denetimi, risk değerlendirmesi ve yüklerin denetlenmesine ilişkin karar alma yetkisinin münhasıran Ermeni görevlilerin elinde olacağını, uluslararası işletmecinin ise yalnızca sınırlı uygulama hizmetleri sunacağını vurgulamıştır.

Jeopolitik sonuçlar; Washington’dan Moskova ve Ankara’ya

Trump Güzergâhı’nın önemi, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Nahçıvan’a karasal bağlantısının ötesine geçmektedir. Bu proje, Orta Koridor’da yeni bir halka oluşturabilir ve Orta Asya’nın Türkiye ve Avrupa ile ticari bağlantısını güçlendirebilir.

Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti açısından güzergâhın faaliyete geçmesi, iletişim seçeneklerinin artması ve bazı alternatif güzergâhlara bağımlılığın azalması anlamına gelmektedir. ABD açısından ise Syunik’in kritik altyapısına katılım, Güney Kafkasya’daki ekonomik ve siyasi varlığını güçlendirmesi için bir araç sunmaktadır.

Rusya, bölgesel gelişmelerin yönetimindeki münhasır rolünün azalmasına rağmen ekonomik ve altyapısal kaldıraçlarını hâlâ korumaktadır. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 15 Ekim 2026’da (23 Mehr 1405) Moskova’nın Kafkasya’daki iletişim projelerine katılmaya hazır olduğunu açıkladı. Bununla birlikte, bazı Rus güvenlik yetkilileri ABD’nin varlığının olası sonuçlarına ilişkin endişelerini dile getirmiştir.

İran; transit fırsatı mı, stratejik meydan okuma mı?

İran açısından en önemli mesele, Ermenistan’la ortak sınırın korunması, jeopolitik değişikliklerin önlenmesi ve Kuzey–Güney bağlantılarındaki transit konumunun muhafaza edilmesidir.

İran’ın Ermenistan Büyükelçisi, Eylül 2026’da (Şehriver 1405) Tahran’ın önceki “Zangezur Koridoru” planı ile TRIPP’nin mevcut yapısı arasında ayrım yaptığını ve Ermenistan’ın toprak bütünlüğü ile egemenliğinin korunmasını vurguladığını açıkladı.

Stratejik açıdan yeni güzergâh, İran’ın bölgesel transit ağından dışlanması anlamına gelmek zorunda değildir; ancak mal ve enerji aktarım güzergâhları üzerindeki rekabeti artırabilir. Bunun İran’ın çıkarları üzerindeki etkisinin boyutu, güzergâhın nihai yönetim yapısına, tarifelere, karşılıklı erişime ve İran altyapılarının bağlanabilme imkânına bağlı olacaktır.

Daha fazla okuyun: Trump Koridoru; İran için transit fırsatı mı, jeopolitik tehdit mi?

Perspektif; Syunik ve bölgesel düzenin geleceği

Gelişmelerin bütünü, Güney Kafkasya’nın çok sayıda aktörün katılımıyla şekillenen bağlantısallık temelli bir düzene doğru ilerlediğini göstermektedir. Bununla birlikte sınır anlaşmazlıkları, karşılıklı geçiş haklarına ilişkin belirsizlikler ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların henüz kesinleşmemiş olması, projenin önündeki engeller olmayı sürdürmektedir.

Genel olarak TRIPP’in stratejik önemi, güç ilişkilerinin muhtemel dönüşümünde ve Güney Kafkasya’daki kritik altyapının yönetiminde yatmaktadır. İran açısından Ermenistan’la transit bağlantıların korunması ve bölgesel bağlantı ağlarına aktif katılım, bu dönüşümün sonuçlarının yönetilmesinde belirleyici bir rol oynayabilir.

Daha fazla bilgi: TRIPP projesi Güney Kafkasya’da yeni bir düzenin doğuşu mu?!

How useful was this analysis?

Be the first to rate

Bu analize atıf

Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (Kasım 2026). «TRIPP’in Rusya, İran ve Türkiye açısından sonuçları». Zaviye Stratejik Araştırmalar Enstitüsü. https://zaviyeinsight.com/tr/2026/11/03/tripp-rusya-iran-turkiye-sonuclari/

Okur yorumları

Yorum yazın

Comments are published after review. Your email will not be shown.