نگاه محافل رسانهای ترکیه به آتشبس 14 روزه ایران و آمریکا
تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ علیه ایران و اعلام آتشبس ۱۴ روزه، به یکی از محورهای اصلی تحلیل در رسانههای ترکیه تبدیل شد. کارشناسان روابط بینالملل در شبکههای مختلف تلویزیونی این کشور با تأکید بر تابآوری ایران، معتقدند تهران در این تنشها عقبنشینی نکرده و واشنگتن ناچار به عقبنشینی شده است.
تحریریه اندیشکده زاویه: در پی تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و استفاده او از عباراتی مانند «نابودی یک تمدن»، بسیاری از شبکههای تلویزیونی و کارشناسان سیاسی در ترکیه واکنشهای انتقادی و حتی تمسخرآمیزی نشان دادند. در حالی که برخی شبکههای خبری ترکیه با نمایش گرافیک «شمارش معکوس» خود را برای احتمال حمله آمریکا به ایران آماده کرده بودند، چند ساعت بعد با انتشار خبر آتشبس ۱۴ روزه میان طرفها، فضای رسانهای بهطور قابل توجهی تغییر کرد.
از غروب روز گذشته تا نیمهشب، شبکههای خبری مطرح ترکیه از جمله CNN Türk، A Haber، NTV، 24 و Sözcü با برگزاری میزگردها و گفتوگوهای متعدد، دیدگاههای کارشناسان روابط بینالملل، دانشگاهیان و تحلیلگران را درباره تحولات اخیر منطقه به مخاطبان ارائه کردند. جمعبندی غالب این تحلیلها بر این نکته متمرکز بود که ایران در جریان این تنشها از خود تابآوری و قدرت قابل توجهی نشان داده و در نهایت این ترامپ بوده که ناچار به عقبنشینی شده است.
پروفسور علی فواد گوکچه، استاد روابط بینالملل دانشگاه غازیعینتاب، در یکی از این برنامهها با اشاره به اختلافات اصلی میان ایران و آمریکا گفت یکی از مهمترین موضوعات مورد اختلاف، مسئله توان موشکی ایران است. به گفته او، ایران در این دوره نشان داده که با بهرهگیری از توان موشکی خود به قدرت دفاعی قابل توجهی دست یافته و همین موضوع نهتنها اسرائیل را تحت فشار قرار داده، بلکه پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه را نیز در شرایط دشوارتری قرار داده است. او تأکید کرد که تغییر در برد یا راهبرد موشکی ایران اساساً موضوعی داخلی است و ارتباطی با آمریکا ندارد و نمیتواند بخشی از مذاکرات میان تهران و واشنگتن باشد.
گوکچه همچنین افزود که ایران بعید است تحت هیچ شرایطی از توان موشکی خود صرفنظر کند. به گفته او، هر کشوری در موقعیت مشابه نیز چنین امتیازی نمیدهد، بهویژه وقتی ایران معتقد است توانسته با این قابلیت دفاعی، سامانههایی مانند «گنبد آهنین» اسرائیل را به چالش بکشد.
در همین حال، دکتر اویون اورهان، از مدیران اندیشکده مطالعات خاورمیانه (ORSAM)، با اشاره به آتشبس ۱۴ روزه اعلام کرد که ایران در این دوره به برخی دستاوردهای مهم دست یافته است. او با اشاره به اهمیت تنگه هرمز گفت پیش از این تنشها، نفتکشها بدون هزینه خاصی از این گذرگاه عبور میکردند، اما اکنون ایران توانسته در یکی از حساسترین نقاط انرژی جهان نقش پررنگتری ایفا کند؛ موضوعی که به باور او حتی میتواند از مسئله انرژی هستهای نیز مهمتر باشد. اورهان پیشبینی کرد که ایران در صورت اعمال مدیریت بیشتر بر عبور کشتیها از این مسیر، ممکن است سالانه درآمد قابل توجهی از محل عوارض و مجوزهای عبور کسب کند.
او در عین حال تأکید کرد که آتشبس کنونی به معنای توافق نهایی نیست و با توجه به سطح بالای بیاعتمادی میان طرفها، همچنان ریسکهای قابل توجهی وجود دارد. با این حال، به گفته او آمریکا انگیزه چندانی برای حرکت به سمت گزینههایی مانند حمله زمینی ندارد و احتمالاً به دنبال راهی برای خروج از بحران خواهد بود.
پروفسور اسماعیل ارمغان، دیگر کارشناس روابط بینالملل در ترکیه، نیز در گفتوگویی تلویزیونی اظهار داشت که دونالد ترامپ سابقه طولانی در بیان تهدیدها و وعدههای بیپایه دارد. او با اشاره به پژوهشی درباره سخنرانیهای ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش گفت طبق نتایج این تحقیق، بخش قابل توجهی از وعدهها و تهدیدهای او فاقد پشتوانه عملی بوده است. به اعتقاد ارمغان، همین ویژگی باعث شده ترامپ برای ارائه روایتی قانعکننده از «پیروزی» در این بحران با دشواری روبهرو باشد، در حالی که ایران با اتکا به مقاومت خود، فضای بیشتری برای روایت موفقیت در اختیار دارد.
ارمغان در پایان خاطرنشان کرد که آتشبس ۱۴ روزه در مراحل ابتدایی قرار دارد و هنوز نمیتوان با قطعیت درباره آینده آن سخن گفت. با این حال، او معتقد است فشارهای داخلی و هزینههای سیاسی ممکن است ترامپ را به حفظ آتشبس و خروج از این تنش سوق دهد.
در همین راستا، شبکه خبری TRT ترکیه نیز در گزارشی با بررسی شروط دهگانه ایران برای رسیدن به توافق، این پرسش را مطرح کرد که آیا آتشبس موقت میتواند به توافقی پایدار منجر شود یا خیر. کارشناسان این شبکه تأکید کردند که تردید ایران نسبت به آتشبسهای موقت قابل درک است، زیرا تجربههای گذشته نشان داده که بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن همچنان عمیق است. از این رو، ایران بیش از یک توافق کوتاهمدت، بر دستیابی به صلحی پایدار تأکید دارد.
با این حال، سرنوشت این آتشبس و مسیر مذاکرات آینده هنوز مشخص نیست و نقش بازیگرانی مانند اسرائیل نیز میتواند بر روند تحولات در روزهای پیش رو تأثیرگذار باشد.
