از نفت تا نوآوری: سفر علی‌اف به امارات متحده عربی واقعاً چه پیامی داشت؟
الهام علی‌اف، رئیس جمهور آذربایجان، در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵ به دعوت شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس جمهور امارات متحده عربی، سفری رسمی به ابوظبی داشت. این سفر فراتر از تعاملات دیپلماتیک معمول، اهمیت نمادینی داشت و نشان‌دهنده تغییر در چشم‌اندازهای اقتصادی بلندمدت دو کشوری بود که توسعه آن‌ها به طور سنتی وابسته به درآمدهای سوخت فسیلی بوده است.
اندیشکده زاویه: تمرکز اصلی سفر کاری رئیس جمهور الهام علی‌اف، بازی‌های آینده ۲۰۲۵، یک رویداد بین‌المللی به میزبانی امارات متحده عربی بود. علی‌اف در مراسم افتتاحیه این بازی‌ها شرکت کرد که نمایانگر یک قالب نوآورانه رقابت جهانی است که رشته‌های ورزشی فیزیکی را با بازی‌های دیجیتال ترکیب می‌کند.
این مفهوم که اغلب به عنوان “phygital” توصیف می‌شود، عملکرد ورزشی در دنیای واقعی و رقابت مجازی را گرد هم می‌آورد و توانایی‌های فیزیکی، مهارت‌های دیجیتال و زیرساخت‌های فناوری را به طور همزمان ارزیابی می‌کند. به این ترتیب، بازی‌های آینده نه تنها به عنوان یک رویداد ورزشی یا ورزش‌های الکترونیکی، بلکه به عنوان یک مدل ملموس از چگونگی همگرایی ورزش، فناوری و فرهنگ دیجیتال برای تغییر شکل رقابت و تماشاگری مطرح است.
همان‌طور که به‌طور گسترده شناخته شده است، اقتصاد آذربایجان مدت‌هاست که به شدت به درآمدهای نفت و گاز طبیعی وابسته بوده است. با این حال، در سال‌های اخیر، باکو سیاست‌هایی را با هدف کاهش این وابستگی و تسریع تنوع اقتصادی دنبال کرده است. مشارکت رئیس جمهور علی‌اف در یک ابتکار جهانی مبتنی بر فناوری را می‌توان به عنوان بیان نمادین جاه‌طلبی آذربایجان برای عبور از یک مدل وابسته به سوخت فسیلی و حرکت به سمت توسعه پایدار مبتنی بر دیجیتالی شدن، نوآوری و صنایع با ارزش افزوده بالا دانست. در داخل، این کشور همچنین حمایت از ابتکارات فناوری، به‌ویژه در بخش دفاعی، را گسترش داده و در عین حال انواع مختلفی از کمک‌های دولتی را برای تشویق رشد یک اکوسیستم استارتاپی ارائه می‌دهد.
تصمیم امارات متحده عربی برای میزبانی رویدادی با محوریت فناوری مانند بازی‌های آینده ۲۰۲۵، به طور مشابه، عنصر اصلی استراتژی تحول اقتصادی این کشور را برجسته می‌کند. در حالی که امارات متحده عربی همچنان از درآمد سوخت‌های فسیلی به طور قابل توجهی سود می‌برد، سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در هوش مصنوعی، زیرساخت‌های دیجیتال، فناوری‌های فضایی، انرژی‌های تجدیدپذیر و صنایع خلاق انجام داده است. ابوظبی با میزبانی از پلتفرم‌های جهانی از این نوع، به رسمیت شناختن محدودیت‌های بلندمدت مدل اقتصادی مبتنی بر سوخت‌های فسیلی و عزم خود برای سازگاری با الگوهای اقتصادی جهانی نوظهور را نشان می‌دهد.
با نگاهی به آینده، تلاش‌های آذربایجان برای تغییر شکل اقتصاد خود حول محور فناوری و نوآوری، مطابق با تغییرات ساختاری در اقتصاد جهانی، برای رقابت‌پذیری بلندمدت آن بسیار مهم است. در سال‌های آینده، بخش‌هایی مانند فناوری‌های دیجیتال، اقتصاد دیجیتال گسترده‌تر و کشاورزی پایدار، به‌ویژه کشاورزی ارگانیک، احتمالاً نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه اقتصادی جهانی ایفا خواهند کرد.
در این شرایط، استفاده استراتژیک از درآمدهای سوخت‌های فسیلی به عنوان ابزاری برای گذار به منظور پشتیبانی از یک مدل توسعه مبتنی بر فناوری و نوآوری، نه تنها برای آذربایجان، بلکه برای سایر اقتصادهای وابسته به منابع طبیعی نیز به عنوان یک ضرورت پدیدار می‌شود. برای کشورهایی که بر پایه استخراج سوخت‌های فسیلی بنا شده‌اند، تحول اقتصادی به طور فزاینده‌ای دیگر یک انتخاب نیست، بلکه به موضوعی برای بقای بلندمدت تبدیل شده است.
منبع: کاسپین پست
