افزایش ۱۰ برابری عبور بار از ۱.۵ به ۱۵ میلیون تن با اتصال راهآهن نخجوان–ارمنستان
الهام علیاف در گفتگویی الهام علیاف از افزایش ۱۰ برابری ظرفیت حمل بار راهآهن نخجوان به ۱۵ میلیون تن خبر داد. وی تأکید کرد: با تکمیل کریدور زنگزور، راهآهن در خاک ارمنستان امسال و در آذربایجان سال آینده به مرز میرسد. آذربایجان پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم بینالمللی با سهام کنترلی خود را داده و این مسیر به کریدورهای شرق–غرب و شمال–جنوب متصل شده و نخجوان را به مرکز ترانزیت تبدیل میکند.
اندیشکده زاویه: الهام علیاف در جریان بازدید اخیر خود از نخجوان در خصوص موضوعات مختلف مصاحبه کرد که بخشی از آن به کریدور زنگزور (مسیر ترامپ) اخصتاص داشت. در ادامه بخشهای مهمی از این مصاحبه میآید:
به محض پایان جنگ دوم قرهباغ، بلافاصله بازسازی خطوط راهآهن و بزرگراهها را آغاز کردیم؛ از جمله ساخت جادههایی که به سمت نخجوان منتهی میشوند. امروز بزرگراه هورادیز–آغبند تقریباً تکمیل شده است. تنها چند مورد جزئی باقی مانده است. ساخت راهآهن نیز با سرعت پیش میرود. ما هر زمان که بخواهیم میتوانیم این پروژه را سرعت ببخشیم؛ با این حال، تا زمانی که بخش ارمنستانی آماده نشده است، ضرورتی برای این کار نمیبینیم؛ زیرا میخواهیم سرمایهگذاریها و منابع را به سمت مسائل مهمتر و فوریتر هدایت کنیم.
در هر صورت، راهآهن سال آینده به مرز ارمنستان خواهد رسید. در مورد ساخت راهآهن نخجوان نیز، کار در حال حاضر در جریان است. راهآهن جمهوری آذربایجان ساختوساز در جهت اردوباد را آغاز کرده است و بخشهای مفقود نیز بازسازی خواهند شد. دو بخش از این خط مفقود بودند که هر دو در نزدیکی مرز ارمنستان قرار دارند؛ یکی در منطقه اردوباد و دیگری در منطقه صدرک. مجموع طول این دو بخش چندان زیاد نیست و تقریباً ۳ تا ۷ کیلومتر است. باقیمانده خط راهآهن، در اصل، فعال است و امروز مورد استفاده قرار میگیرد و میتواند مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، ظرفیت عبور فعلی این راهآهن ۱.۵ میلیون تُن است.
برای مرحله نخست، این میزان برای راهاندازی کریدور زنگزور و این خط بهطور کلی که بهعنوان شاخهای از کریدور شرق–غرب عمل میکند، کافی است. اما هدف ما این است که دستکم ۱۵ میلیون تُن بار از طریق این کریدور حملونقل ترانزیت شود. برای تحقق این امر، راهآهن موجود باید بازسازی و احیا شود. جمهوری آذربایجان میتواند و باید با استفاده از منابع مالی خود، این راهآهن را به وضعیت کاملاً عملیاتی برساند و ظرفیت عبور آن را به ۱۵ میلیون تُن افزایش دهد.
بسیاری از سازمانهای بینالمللی و چندین کشور به این مسیر، بهویژه بخش نخجوانی راهآهن، ابراز علاقه کردهاند. یکی از آنها اتحادیه اروپا است. نمایندگانی از اتحادیه اروپا به نخجوان اعزام شدند و در آنجا از نزدیک با وضعیت موجود آشنا شدند. اتحادیه اروپا نیز مایل است در این کریدور مشارکت داشته باشد. در اصل، ما با این موضوع مخالفتی نداریم. موضع ما این است که در قلمرو جمهوری آذربایجان اصلی، راهآهن جمهوری آذربایجان در حال نهایی کردن کار است و نیازی به مشارکت خارجی در آن بخش وجود ندارد. اما در مورد بازسازی راهآهن نخجوان، میتوان در اصل، یک کنسرسیوم بینالمللی برای این منظور تشکیل داد.
طبیعتاً به شرط آنکه دولت جمهوری آذربایجان سهام کنترلی را در اختیار داشته باشد، این کنسرسیوم بینالمللی میتواند سرمایهگذاران مختلف را گرد هم آورد و ما از چنین چیزی استقبال میکنیم. حتی اگر چنین اتفاقی هم نیفتد، خودمان راهآهن را خواهیم ساخت. در حال حاضر هیچ مشکل مالی نداریم. حتی اگر داشتیم، همیشه منابع مالی لازم برای این پروژه مهم را پیدا میکردیم. با این حال، معتقدیم برای جذابتر کردن این مسیر برای بازیگران بینالمللی و صاحبان احتمالی محمولهها، پروژه راهآهن نخجوان میتواند، همانطور که گفتم، دقیقاً توسط کنسرسیومی متشکل از چند شرکت اجرا شود.
ساخت راهآهن در خاک ارمنستان باید همین امسال آغاز شود؛ طول این بخش تنها ۴۲ کیلومتر است. اما در نخجوان، بر اساس مطالعه امکانسنجی جدید، طول راهآهن ۱۹۴ کیلومتر خواهد بود. پیشتر این مسیر کوتاهتر بود. زیرا پیشتر قوسها و پیچهای مسیر تندتر بودند و اگر مسیر را بر اساس همان خط سیر قبلی دنبال میکردیم ــ یعنی اگر آن را دقیقاً به همان شکل گذشته بازسازی میکردیم ــ امکان انتقال ۱۵ میلیون تُن بار را نداشت. اگر کسی مایل است در این پروژه مشارکت کند، نباید وقت را تلف کند و باید در اسرع وقت با ما به توافق برسد. زیرا برخی موانع بروکراتیک و تأخیرها، شیوه کار ما در جمهوری آذربایجان نیست.
اهمیت این مسیر تنها به جمهوری آذربایجان محدود نخواهد شد، بلکه جغرافیای بسیار گستردهتری را دربر خواهد گرفت. این مسیر، شاخهای از کریدور حملونقل شرق–غرب خواهد بود. در عین حال، شاخهای از کریدور حملونقل شمال–جنوب نیز خواهد بود. زیرا امروز، وقتی درباره کریدور حملونقل شمال–جنوب صحبت میکنیم، معمولاً منظورمان مسیر روسیه–جمهوری آذربایجان–ایران است؛ یعنی گذرگاه مرزی آستارا و پروژه آستارا–رشت در خاک ایران. کار روی آن پروژه یا آغاز شده است یا در آستانه آغاز قرار دارد. در هر صورت، این پروژه در بخش جمهوری آذربایجان آماده است. اما پس از گشایش کریدور زنگزور، دومین ارتباط ریلی میان جمهوری آذربایجان و ایران نیز فعال خواهد شد. پس از ورود به نخجوان از طریق کریدور زنگزور، از طریق مرکز ریلی جلفا یک اتصال راهآهن به ایران وجود دارد. بنابراین، این پروژه میتواند حتی زودتر نیز تحقق یابد.
کریدور حملونقل شمال–جنوب به سمت خلیج فارس امتداد پیدا میکند. از آنجا نیز میتواند به مناطق دورتری گسترش یابد، برای مثال پاکستان. بهطور خلاصه، این یک پروژه بسیار مهم حملونقلی خواهد بود و نخجوان در مرکز آن قرار خواهد گرفت. بنابراین، از منظر راهبردی، این عامل نیز نقشی حیاتی ایفا میکند. طبیعتاً عبور مثلاً ۱۵ میلیون تُن یا حتی بیشتر بار از این مسیر، فعالیت بسیار گستردهتری ایجاد خواهد کرد. فرصتهای شغلی بیشتری ایجاد خواهد شد، فعالیت اقتصادی افزایش خواهد یافت و نخجوان به یک مرکز حملونقل غیرقابلچشمپوشی و ضروری تبدیل خواهد شد. امروز، وقتی درباره توسعه کریدورهای حملونقل اوراسیا صحبت میشود، نمیتوان جمهوری آذربایجان را دور زد یا نادیده گرفت. نخجوان نیز آیندهای مشابه خواهد داشت و طبیعتاً این امر منافع اقتصادی و دیگر مزایایی برای ما به همراه خواهد داشت.
