جهش صنعتی آذربایجان با ورود غولهای خودروسازی چین به خطوط تولید و مونتاژ گنجه
امضای دو قرارداد مهم میان کارخانه خودروسازی گنجه و شرکتهای بزرگ چینی چنگلی و شأنکسی فصل تازهای در توسعه صنعتی آذربایجان گشوده است؛ توافقهایی که با هدف تقویت تولید داخلی، بومیسازی فناوری و گسترش حضور این کشور در بازارهای منطقهای انجام شده و گنجه را به یکی از قطبهای نوظهور صنعت خودروی قفقاز جنوبی تبدیل میکند.
اندیشکده زاویه: جمهوری آذربایجان در ادامه برنامههای خود برای توسعه زیرساختهای صنعتی، تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات، گامهای تازه و راهبردی در صنعت خودروسازی برداشته است. در همین چارچوب، اتحادیه تولیدی کارخانه خودروسازی گنجه بهتازگی قراردادهای همکاری گستردهای را با دو شرکت بزرگ و شناختهشده چینی امضا کرده که میتواند نقشی تعیینکننده در آینده صنعت خودرو و حملونقل این کشور ایفا کند.
این توافقها که با شرکتهای «گروه چنگلی» (CLW Chengli Group) و «شرکت وسایل نقلیه تجاری گروه خودروسازی شأنکسی» (SAGMOTO) منعقد شدهاند، نشاندهنده ورود پررنگتر چین به زنجیره تولید صنعتی جمهوری آذربایجان و تقویت جایگاه شهر گنجه بهعنوان یکی از قطبهای مهم خودروسازی در قفقاز جنوبی است.
بر اساس مفاد توافقنامه با گروه چنگلی، کارخانه خودروسازی گنجه بهزودی تولید و مونتاژ انواع وسایل نقلیه تجاری و باری این شرکت چینی را در داخل خاک آذربایجان آغاز خواهد کرد. افزون بر این، کارخانه گنجه بهعنوان توزیعکننده و نماینده انحصاری شاسیهای الکتریکی این شرکت در سراسر کشور تعیین شده است. این نمایندگی انحصاری طیف کاملی از خدمات، از جمله فروش، خدمات پس از فروش، تأمین قطعات یدکی، روانکنندهها، لوازم جانبی و همچنین عملیات تعمیر و نگهداری را شامل میشود.
مقامات صنعتی آذربایجان اعلام کردهاند که تمرکز اولیه این پروژه بر تأمین نیازهای بازار داخلی خواهد بود، اما در افق میانمدت و بلندمدت، صادرات محصولات تولیدی به بازارهای منطقهای نیز در دستور کار قرار دارد؛ موضوعی که میتواند به افزایش درآمدهای غیرنفتی این کشور کمک کند.
در همین راستا، قرارداد مهم دیگری نیز با شرکت SAGMOTO، از زیرمجموعههای بزرگ خودروسازی استان شأنکسی چین، به امضا رسیده است. این توافقنامه بستر لازم برای مونتاژ خودروهای تجاری این برند در جمهوری آذربایجان را فراهم میسازد. همچنین کارخانه گنجه حقوق انحصاری توزیع و ارائه خدمات پس از فروش شاسیهای الکتریکی و دیزلی این شرکت را به دست آورده است؛ حقوقی که قطعات یدکی و خدمات پشتیبانی فنی را نیز در بر میگیرد و نقش مهمی در انتقال دانش فنی و ارتقای توانمندیهای داخلی ایفا خواهد کرد.
کارخانه خودروسازی گنجه که هماکنون نزدیک به ۵۰۰ نفر نیروی کار متخصص و نیمهمتخصص را در استخدام خود دارد، یکی از بزرگترین مجتمعهای صنعتی جمهوری آذربایجان بهشمار میرود. این کارخانه به خطوط مونتاژ مدرن مجهز بوده و توان تولید انواع کامیونهای سنگین، خودروهای سواری، اتوبوسهای مسافربری، تراکتورهای کشاورزی و ماشینآلات تخصصی را دارد.
در حال حاضر، کامیونهایی با برندهای مطرح روسی مانند «کاماز» و «اورال» و همچنین خودروهای سنگین شرکت «ماز» بلاروس در این مجموعه مونتاژ میشوند. در بخش کشاورزی نیز تراکتورهای شرکتهای «امتیزد» بلاروس و «اسدیاف» ایتالیا در سبد تولیدات کارخانه گنجه قرار دارند. افزون بر این، طبق توافقی که در ۷ آوریل سال جاری در شهر مینسک به امضا رسید، ۱۰۰ دستگاه خودروی جدید خدمات شهری مبتنی بر شاسیهای MAZ قرار است در این کارخانه مونتاژ و به تجهیزات مدرن تولید داخل مجهز شوند.
رشد صنعت خودروسازی در جمهوری آذربایجان تنها به گنجه محدود نمیشود. تولید خودرو در سالهای اخیر در مناطق صنعتی مهمی مانند سومقاییت، نفتچالا، نخجوان، حاجیقبول و گنجه شتاب گرفته است. بر اساس آمارهای رسمی، این کشور در سال ۲۰۲۵ ماشینآلات و انواع وسایل نقلیهای به ارزش ۷۶۱.۶ میلیون منات تولید کرده است. در سال گذشته نیز بیش از ۴ هزار دستگاه خودروی سواری، ۴۷۴ دستگاه تراکتور و ۲۷۳ دستگاه کامیون در داخل کشور تولید شده است.
در کنار این روند، آذربایجان همزمان مسیر گذار به حملونقل سبز را نیز دنبال میکند. در اکتبر ۲۰۲۵، نخستین اتوبوس تمام الکتریکی مونتاژ داخل کشور در کارخانه خودروسازی انرژی آذربایجان (AEAF) در پارک صنعتی سومقاییت رونمایی شد. این پروژه با مشارکت شرکت چینی BYD اجرا شده و بخشی از توافقنامهای ۱۷ میلیون دلاری است که با هدف نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و بومیسازی تولید منعقد شده است. بر اساس برنامهریزیها، میزان بومیسازی قطعات این پروژه تا سال ۲۰۳۰ به ۴۰ درصد خواهد رسید و تولید باتریهای ذخیره انرژی نیز از سال ۲۰۲۸ آغاز میشود.
مجموع این تحولات نشان میدهد جمهوری آذربایجان با تکیه بر همکاریهای بینالمللی، بهویژه با چین، در مسیر تبدیلشدن به یکی از بازیگران نوظهور صنعت خودروسازی و حملونقل منطقه گام برمیدارد.
