جهش صادرات ارمنستان به اروپا در سایه کاهش وابستگی به روسیه

در حالی که صادرات ارمنستان به روسیه با افت ۱۶۵ میلیون دلاری مواجه شده است، ایروان با جهش چشمگیر ۲۶۰ میلیون دلاری در صادرات به کشورهای عضو اتحادیه اروپا، موفق به ترمیم و تغییر جهت تراز تجاری خود شده است. این گزارش تحلیلی، جزئیات چرخش راهبردی ارمنستان و نقش شرکای کلیدی اروپایی در تغییر الگوی تجارت خارجی این کشور را بررسی می‌کند.

اندیشکده زاویه – رخدادها و اخبار مهم: آمارها و داده‌های اقتصادی هشت ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده یک تغییر جهت معنادار در الگوهای صادراتی ارمنستان است. این کشور موفق شده است با تکیه بر بازارهای اروپایی، افت صادرات به روسیه را نه‌تنها جبران کند، بلکه تراز تجاری خود را در مسیری مثبت قرار دهد. طبق ارقام رسمی، در حالی که صادرات ارمنستان به روسیه با کاهش ۱۶۵ میلیون دلاری به حدود ۱.۶۵ میلیارد دلار رسیده، صادرات این کشور به اتحادیه اروپا با جهشی ۲۶۰ میلیون دلاری، به مرز ۶۵۰ میلیون دلار رسیده است.

تحلیل مقاصد کلیدی صادراتی

پنج شریک اصلی ارمنستان در اروپا، موتورهای محرک این تغییر ساختاری بوده‌اند:

۱. بلغارستان (۱۸۵ میلیون دلار): با رشد پنج‌برابری نسبت به سال گذشته، در صدر شرکای اروپایی ارمنستان قرار دارد. عامل اصلی این رشد، خرید سنگ معدن مس توسط این کشور است.

۲. بلژیک (۱۴۵ میلیون دلار): دومین شریک ارمنستان است که حجم وارداتش نسبت به سال ۲۰۲۵ دو برابر شده است. تمرکز این بازار عمدتاً بر محصولات معدنی مانند کنسانتره مولیبدن و سنگ معدن روی است.

۳. هلند (۷۶ میلیون دلار): برخلاف روند افزایشی سایر شرکا، صادرات به هلند با افتی ۱۴ میلیون دلاری همراه بوده است. بخش اصلی صادرات به این کشور را فرآورده‌های ذوب آهن تشکیل می‌دهد، هرچند ارمنستان در حال توسعه تنوع کالایی در این بازار است.

۴. آلمان (۷۲ میلیون دلار): آلمان مقصدی برای محصولات متنوع‌تر از جمله ورقه‌های آلومینیومی، پوشاک مردانه (با رشد چشمگیر) و کنسروهای میوه بوده است که نشان‌دهنده پویایی صنایع تولیدی ارمنستان است.

۵. ایتالیا (۵۲.۲ میلیون دلار): با رشد ۱۲ میلیون دلاری، ایتالیا به بازار هدف اصلی برای صنایع نساجی ارمنستان (پالتوهای زنانه و مردانه) تبدیل شده و همچنین شاهد افزایش چشمگیر صادرات ورقه‌های آلومینیومی و نقره از ایروان بوده است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز

داده‌ها نشان می‌دهند که ارمنستان با بهره‌گیری از مزیت‌های خود در بخش مواد معدنی و ایجاد تنوع در سبد کالاهای تولیدی (نظیر منسوجات و محصولات غذایی)، موفق شده است وابستگی تجاری خود به روسیه را کاهش دهد. نفوذ در بازارهای اروپایی از طریق کشورهایی نظیر اسلواکی، لهستان و اتریش نیز نویدبخش تداوم این روند در ماه‌های آتی است. این چرخش تجاری علاوه بر جبران درآمدهای ارزی، ریسک‌های اقتصادی ارمنستان را در برابر نوسانات بازارهای سنتی به شکل قابل‌توجهی کاهش داده و این کشور را به ادغام بیشتر در ساختارهای اقتصادی اروپا سوق داده است.