هشدار پوتین به ایروان: همهپرسی برگزار کنید یا تکلیف خود را با اوراسیا روشن کنید
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در دیدار با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، اولتیماتومی صادر کرد: ارمنستان یا در اتحادیه اقتصادی اوراسیا میماند یا به اتحادیه اروپا میپیوندد؛ همزمانی در هر دو ساختار «ناممکن» است.
اندیشکده زاویه – رخدادها و اخبار مهم: ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، روز سهشنبه در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، دیداری دوجانبه و چهرهبهچهره برگزار کردند. این نخستین دیدار سران دو کشور پس از انتخابات اخیر ارمنستان بود که در فضایی آکنده از تنشهای راهبردی بر سر تغییر جهتگیری سیاست خارجی ایروان انجام شد.
پوتین در ابتدای این دیدار با اشاره به پروژههای مشترک در حوزههای انرژی هستهای، حملونقل و اقتصاد دیجیتال، بر پایبندی مسکو به روابط راهبردی با ارمنستان تأکید کرد. اما به سرعت لحن گفتوگو به صریحترین چالشها درباره چرخش ارمنستان به سوی غرب کشیده شد.
هشدار قاطع پوتین؛ ناسازگاری اتحادیه اروپا و اوراسیا
رئیسجمهور روسیه با اشاره به اقدامات اخیر دولت پاشینیان برای آغاز فرآیند پیوستن به اتحادیه اروپا، تأکید کرد که این تصمیم هرچند حق حاکمیتی ارمنستان است، اما با تعهدات این کشور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا ناسازگار است. پوتین خواستار برگزاری هرچه سریعتر یک همهپرسی سراسری شد تا مردم ارمنستان تکلیف خود را میان ماندن در اوراسیا یا پیوستن به اتحادیه اروپا روشن کنند.
پوتین در بخشی از این مباحثه صریح خطاب به پاشینیان گفت: «شما اظهار داشتید که خروج ارمنستان از اتحادیه را اعلام نکردهاید؛ در حالی که تصویب قانون آغاز فرآیند پیوستن به یک سازمان اقتصادی دیگر، در عمل به منزله صدور بیانیه خروج از سازمان اقتصادی فعلی ماست.» او حضور همزمان در هر دو ساختار را از نظر فنی و اقتصادی ناممکن خواند و تأکید کرد که این انتخاب باید توسط خود مردم ارمنستان صورت گیرد.
پاسخ پاشینیان؛ بازتعریف روابط در شرایط صلح
در مقابل، نخستوزیر ارمنستان با تأکید بر تمایل کشورش برای حفظ روابط با روسیه، استدلال کرد که تحولات ژئوپلیتیک در قفقاز جنوبی، ضرورت بازتعریف مناسبات را ایجاب میکند. پاشینیان گفت: «روابط ارمنستان و روسیه در فضای مناقشه معنا و کارکردی داشت. اکنون که صلح در منطقه مستقر شده، لازم است با نگاهی تازه به این مناسبات نگریسته شود.»
پاشینیان در دفاع از مصوبه پارلمان کشورش برای آغاز فرآیند پیوستن به اتحادیه اروپا، تصریح کرد که این قانون هیچ گونه نقضی در تعهدات اوراسیایی ارمنستان ایجاد نمیکند و هشداری مبنی بر خروج صادر نشده است. او دلیل کنار گذاشتن ایده همهپرسی را «نرسیدن موضوع به مرحله پختگی» عنوان کرد و گفت: «برای ما بسیار حیاتی است که کشور و ملت ما گزینههای متعددی پیش رو داشته باشند. هر زمان این گزینه به صورت عینی ایجاد شد، دست به انتخاب خواهیم زد.»
پیام کرملین درباره پایگاه گیومری و راهآهن
پوتین در بخش دیگری از این دیدار، موضع صریحی درباره آینده پایگاه نظامی روسیه در گیومری اتخاذ کرد و گفت: «اگر ایروان به این نتیجه برسد که دیگر به پایگاه نظامی روسیه نیازی ندارد، ما حتی از همین فردا حاضر به ترک ارمنستان هستیم. ما هرگز چیزی را به هیچ کشوری تحمیل نکرده و نخواهیم کرد.»
رهبر کرملین همچنین درباره مدیریت شبکه ریلی ارمنستان یادآور شد که سرمایهگذاری در خطوط ریلی مستقیماً به حجم ترانزیت بستگی دارد و اگر باری در مسیر نباشد، توسعهای رخ نخواهد داد. او پاشینیان را برای ادامه گفتوگوهای کارشناسی به مسکو دعوت کرد.
توافق برای ادامه رایزنیها در مسکو
پاشینیان پس از پایان این دیدار فشرده، در پیامی ویدئویی، گفتوگو با پوتین را «بسیار سازنده» خواند و از توافق طرفین برای پیگیری مباحث در جریان سفر رسمی خود به مسکو خبر داد. او تأکید کرد که روابط دو کشور نیازمند بازتعریف در فضای نوین منطقهای است تا گرمتر، سازندهتر و مبتنی بر منافع متقابل شود. پوتین نیز بر لزوم ادامه گفتوگوها در فضایی آرام و شفاف تأکید کرد و خواستار اعلام صریح اهداف نهایی دولت ارمنستان شد.
