جهش 700 درصدی صادرات فرآوردههای نفتی گرجستان در 2026
آمارهای تازه نشان میدهد صادرات فرآوردههای نفتی گرجستان در سهماهه نخست 2026 با رشدی 698 درصدی به 208 میلیون دلار رسیده است؛ جهشی که عمدتاً حاصل پالایش نفت خام وارداتی از روسیه و صادرات آن به بازارهای آفریقا و آسیا است.
اندیشکده زاویه: تازهترین دادههای آماری و تجاری منتشرشده نشان میدهد که در سهماهه نخست سال 2026، ارزش کل صادرات کشور گرجستان به رقم یک میلیارد و 720 میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که بیانگر رشد چشمگیر 23.4 درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته است.
در این میان، هرچند خودروهای سواری همچنان جایگاه نخست را در میان اقلام صادراتی گرجستان حفظ کردهاند، اما ارزش صادرات این دسته با کاهش 27 درصدی نسبت به سال قبل به 365 میلیون دلار تنزل یافته است.
در مقابل، صادرات نفت و فرآوردههای نفتی در همین بازه زمانی با جهشی خیرهکننده به جایگاه دوم سبد صادراتی گرجستان صعود کرده و ارزش آن به 208 میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که تقریباً هفت برابر بیشتر از میزان ثبتشده در سهماهه نخست 2025 ارزیابی میشود.
سهم چشمگیر تولیدات داخلی در رشد صادرات نفتی گرجستان
بر اساس دادههای مقدماتی منتشرشده توسط اداره ملی آمار گرجستان در اواخر آوریل، صادرات داخلی این کشور ـ یعنی کالاهای تولید یا فرآوریشده در داخل و مستقل از بخش صادرات مجدد ـ در سهماهه نخست 2026 جمعاً به یک میلیارد و 120 میلیون دلار رسیده و حدود 75 درصد از کل صادرات گرجستان را تشکیل داده است.
روند رشد صادرات نفت و فرآوردههای نفتی بسیار قابل توجه بوده است. در حالی که ارزش صادرات این دسته از محصولات در سهماهه نخست 2025 تنها 26 میلیون دلار بود، این رقم در 2026 به 208 میلیون دلار افزایش یافته و جهشی 698 درصدی را رقم زده است. مهمتر آنکه صادرات داخلی این بخش رشد خیرهکنندهتری داشته و فرآوردههای نفتی تولید داخل با جهش 3 هزار و 714 درصدی، رکوردی بیسابقه را ثبت کردهاند.
فرآوری نفت روسیه؛ موتور محرک پالایشگاههای گرجستان
بررسی دقیق آمارها نشان میدهد که از میان مجموع صادرات نفتی گرجستان، بیش از 200 میلیون دلار مربوط به فرآوردههای نفتی تولید داخل بوده و سهم صادرات مجدد تنها حدود 8 میلیون دلار برآورد میشود. این در حالی است که گرجستان به لحاظ منابع طبیعی، تولید قابل توجهی از نفت خام ندارد و در سهماهه نخست 2026 تمامی محمولههای نفت خام وارداتی این کشور به ارزش 118 میلیون دلار، از فدراسیون روسیه تأمین شده است.
بر اساس شواهد تجاری، نفت خام روسیه در داخل خاک گرجستان پالایش و سپس به بازارهای بینالمللی صادر میشود. پالایشگاه نفت «کولوی» که از سال 2025 فعالیت عملیاتی خود را آغاز کرده، در گام نخست تمرکز خود را بر پالایش نفت خام روسیه قرار داده است. با این حال، مدیران این شرکت اعلام کردهاند که برنامههایی برای تنوعبخشی به منابع تامین خوراک پالایشگاه در دستور کار دارند و قصد دارند از نفت خام ترکمنستان و قزاقستان نیز بهرهبرداری کنند.
صف خریداران آفریقایی و آسیایی برای فرآوردههای نفتی گرجستان
از منظر جغرافیای صادراتی، توگو در غرب آفریقا، بزرگترین خریدار فرآوردههای نفتی گرجستان در سهماهه نخست 2026 بوده است. مهمترین مقاصد صادراتی گرجستان در این بخش به لحاظ ارزش و حجم عبارتاند از:
- توگو: 55.3 میلیون دلار (معادل 71,280 تن)
- ترکیه: 48.1 میلیون دلار (معادل 100,803 تن)
- چین: 22.8 میلیون دلار (معادل 29,238 تن)
- مالت: 17.1 میلیون دلار (معادل 32,861 تن)
- مراکش: 16.7 میلیون دلار (معادل 30,170 تن)
- سنگاپور: 11.8 میلیون دلار (معادل 37,932 تن)
- امارات متحده عربی: 11.8 میلیون دلار (معادل 34,816 تن)
- لیبی: 11.4 میلیون دلار (معادل 9,499 تن)
- قبرس: 3.5 میلیون دلار (معادل 13,164 تن)
- ازبکستان: 580,900 دلار (معادل 302.4 تن)
معافیت پایانه «کولوی» از تحریمهای اتحادیه اروپا
در حوزه تحولات مرتبط با این صنعت، اتحادیه اروپا در تاریخ 10 مارس 2026 پایانه بندری «کولوی» در سواحل دریای سیاه را از فهرست تحریمهای احتمالی خود خارج کرد. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که دولت گرجستان و اپراتور اصلی این بندر ـ شرکت آذربایجانی سوکار ـ تعهدات کتبی و رسمی مبنی بر رعایت کامل رژیم تحریمهای غرب علیه روسیه ارائه کردند.
«دیوید اوسالیوان»، فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در امور تحریمها، در نامهای رسمی این تصمیم را به «ماکا بوچوریشویلی»، وزیر امور خارجه گرجستان اطلاع داد. اتحادیه اروپا پیشتر قصد داشت پایانه کولوی را در چارچوب بیستمین بسته تحریمی علیه مسکو قرار دهد و نگرانیهایی درباره نقش این بندر در حملونقل نفت روسیه و پهلوگیری احتمالی نفتکشهای «ناوگان سایه» مطرح کرده بود. اما پس از ارائه تضمینهای لازم از سوی مقامات گرجستان و شرکت سوکار، بروکسل از تصمیم قبلی خود صرفنظر کرد.
بر اساس اعلام فرستاده اتحادیه اروپا، سوکار متعهد شده است که تمامی فعالیتهای تجاری خود را مطابق با تحریمهای بروکسل، از جمله رعایت سقف قیمت نفت روسیه و پایبندی کامل به ممنوعیتهای وارداتی، انجام دهد. همین تضمینها نقش تعیینکنندهای در تصمیم نهایی اتحادیه اروپا برای لغو تحریم احتمالی این پایانه داشته است.
