رقابت پرحاشیه در ارمنستان با درگیری لفظی پاشینیان و کاراپتیان
در روزهای اخیر، تنش لفظی میان نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان و سامول کاراپتیان، رهبر حزب «ارمنستان قدرتمند»، به یکی از موضوعات جنجالی فضای سیاسی این کشور تبدیل شده است. پاشینیان در سخنرانیهای خود با لحنی طعنهآمیز کاراپتیان را «پسر قوی» خطاب کرده و گفته است با وجود آنکه او در بازداشت خانگی قرار دارد، امکان حضور زنده در فضای مجازی را دارد و باید مستقیماً با مردم سخن بگوید.
تحریریه اندیشکده زاویه: پاشینیان در سخنرانیهای عمومی خود بارها کاراپتیان را با لحنی کنایهآمیز «پسر قوی» خطاب کرده و تأکید کرده است که او با وجود قرار داشتن در حبس خانگی، امکان حضور زنده در فضای مجازی را دارد و میتواند شخصاً با شهروندان صحبت کند. به گفته نخستوزیر، کاراپتیان تاکنون از این امکان استفاده نکرده و این موضوع خود جای پرسش دارد.
اظهارات اخیر پاشینیان که بار دیگر خطاب «پسر قوی» را تکرار کرده بود، جنجال بیشتری به همراه آورد. او خطاب به کاراپتیان گفت که اگر توانایی صحبت مستقیم با مردم را ندارد، دستکم میتواند متن منتشرشده خود را به صورت زنده بخواند و اگر از عهده این کار برآید، لقب «پسر قوی» را برای او خواهد پذیرفت. این سخنان که در میان طرفداران پاشینیان نیز بازتاب گستردهای یافت، پاسخی مستقیم از سوی کاراپتیان نداشت؛ اما نارک کاراپتیان، برادرزاده او و عضو شورای سیاسی حزب، به تندی واکنش نشان داد و خطاب به پاشینیان گفت که از کاراپتیان نترسد و او تنها «دو سه کلمه حرف» برای بیان دارد.
در پاسخ به این واکنش، پاشینیان نیز بار دیگر کنایهای دیگر مطرح کرد و اظهار داشت که نگران است کاراپتیان تا پایان سال میلادی از فردی ثروتمند به شخصی «آواره و ورشکسته» تبدیل شود. این گفتهها سبب شد تحلیلگران رسانهای و سیاسی وارد موضوع شوند و ابعاد دیگری از آن را مطرح کنند.
روبرت غوندیان، تحلیلگر مسائل سیاسی در ارمنستان، در گفتوگویی رسانهای، اظهارات پاشینیان را «کنایهای شفاف» توصیف کرد و از زاویهای دیگر به موقعیت اقتصادی کاراپتیان نگاه کرد. به گفته او، داراییهای کاراپتیان در روسیه آنقدر گسترده است که هرگونه فاصلهگیری از سیاستهای مسکو میتواند خطر مصادره این اموال را برای او به همراه داشته باشد. غوندیان با اشاره به نمونههای مشابه در سالهای اخیر تأکید کرد که این روند پیشتر برای برخی تجار منطقه نیز اتفاق افتاده است.
کاراپتیان در حال حاضر به اتهام فراخوان برای براندازی حکومت در حبس خانگی قرار دارد. با وجود این، حزب او یعنی «ارمنستان قدرتمند» نام او را به عنوان نامزد نخستوزیری اعلام کرده است. اما قوانین جمهوری ارمنستان مانع از آن میشود که فردی دارای تابعیت مضاعف – آن هم تابعیت کشورهایی چون روسیه و قبرس – بتواند به مقام نخستوزیری برسد. همین موضوع بحثهای گستردهای درباره آینده سیاسی کاراپتیان ایجاد کرده است.
پاشینیان پیشتر نیز در یک نشست خبری، احزاب و چهرههایی را که خواستار «بازنگری در روند صلح» هستند، متهم کرده بود که منافع مالی کلانی در خارج از کشور، بهویژه در روسیه و بلاروس، دارند و از همین رو به گفته او «برای حفظ این اموال باید به خواست دیگران تن دهند». او مدعی شد که این نیروها قرار نیست در نقش ادارهکنندگان یک دولت مستقل وارد شوند، بلکه قرار است «پاسداران یک پایگاه خارجی» باشند. با توجه به نامهایی که پاشینیان مطرح کرده بود، تحلیلگران حدس زدند که منظور او چهرههایی همچون روبرت کوچاریان، سامول کاراپتیان و گاگیک تساروکیان بوده است که فعالیت اقتصادی گستردهای در کشورهای یادشده دارند.
در بخشی دیگر از تحلیلها، غوندیان به فضای انتخاباتی ارمنستان اشاره کرد و گفت گروهی از رأیدهندگان همچنان به دنبال مشاهده سطحی بالاتر از رفتار سیاسی هستند؛ اما در مقابل گروهی دیگر بیش از هر چیز جذب اختلافات و کشمکشهای سطح پایین میشوند. به گفته او، رقابت اصلی در این دوره انتخابات احتمالاً برای جلب نظر همین گروه دوم خواهد بود.
غوندیان همچنین درباره چرایی سکوت کاراپتیان تحلیلهایی ارائه کرد. او گفت که تاکنون هیچ سخنرانی عمومی جدی از کاراپتیان مشاهده نشده، چه به زبان ارمنی و چه روسی، و اغلب ویدئوها یا مکالمات کوتاه و روزمره بودهاند. این تحلیلگر معتقد است که شاید کاراپتیان نگران آسیب دیدن وجهه خود باشد؛ چرا که سخن گفتن به شیوهای غیررسمی در عرصه عمومی میتواند به ضرر اعتبار سیاسی او تمام شود.
مسئله تزریق منابع مالی در کارزار انتخاباتی نیز از موضوعاتی بود که غوندیان به آن اشاره کرد. او گفت کاراپتیان مبالغ هنگفتی را صرف کارزارهای تبلیغاتی کرده و از اتوبوسهای انتخاباتی با تصاویر خود گرفته تا فعالیت رسانهای گسترده را تأمین مالی میکند. به گفته او، اگر اقدامات کاراپتیان با «سلیقه کرملین» همخوانی نداشت، امکان انتقال چنین سرمایههایی از روسیه به ارمنستان وجود نداشت.
این تحلیلگر در ادامه نمونههایی از کشورهای گرجستان، مولداوی و دیگر مناطق پساشوروی بیان کرد که در آنها نیز برخی الیگارشها تحت فشار مسکو ورشکسته شدهاند. او در بخش پایانی سخنان خود به تلاشهای حزب «ارمنستان قدرتمند» برای ایجاد ائتلاف اشاره کرد؛ تلاشی که هدف آن تنها نمایش یک جبهه واحد عنوان شده است. این حزب پیشتر با برخی جریانهای کمترشناختهشده تفاهمنامه امضا کرده بود، اما ائتلافهای گستردهتر، از جمله همکاری با «کنگره ملی ارمنی»، شکل نگرفت.
غوندیان این شکست را ناشی از محدودیت منابع و کاهش وزن سیاسی برخی گروهها دانست و گفت که فضای سیاسی ارمنستان اکنون در مرحلهای قرار دارد که تنها بازیگران دارای پشتوانه مالی و شبکه اجتماعی گسترده قادر به نقشآفرینی مؤثر هستند.
