شطرنج گازی باکو؛ ۱۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری برای نفوذ در بازار اروپا
آذربایجان با جذب سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد دلاری در میدان گازی آبشرون، در حال بازتعریف نقش خود در بازار انرژی اروپا است. این شطرنج گازی در حالی رقم می‌خورد که اتحادیه اروپا در پی حذف نهایی گاز روسیه است. با ورود غول‌های نفتی مانند توتال و اکسون‌موبیل، باکو نه تنها در پی افزایش ظرفیت صادراتی است، بلکه قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ حجم ترانزیت انرژی و فناوری خود را نیز به شکلی استراتژیک دوبرابر کند.
اندیشکده زاویه – گزارش اختصاصی: انتظار می‌رود توسعه میدان گازی آبشرون آذربایجان، پس از جذب سرمایه‌گذاری‌های تقریبا ۱۰ میلیارد دلاری پس از امضای توافقنامه با تعدادی از شرکت‌های بین‌المللی در جریان یک کنفرانس بین‌المللی در باکو، صادرات این کشور به اروپا را افزایش دهد.
یکی از دستیاران رئیس جمهور آذربایجان، الهام علی‌اف، اعلام کرد که شرکت نفتی دولتی سوکار، به همراه شرکت توتال انرژی فرانسه و شرکت ادنوک (ADNOC) امارات، به تصمیم نهایی در مورد سرمایه‌گذاری در توسعه کامل میدان گاز و میعانات گازی آبشرون رسیده‌اند.
در ژانویه سال جاری (بهمن ۱۴۰۴)، شرکت سوکار صادرات گاز طبیعی به آلمان و اتریش را آغاز کرد، چراکه این شرکت به دنبال گسترش دسترسی گاز آذربایجان به اروپای مرکزی از طریق خط لوله ترانس آدریاتیک است. آذربایجان سال‌هاست که به دنبال انعقاد قراردادهای بلندمدت برای صادرات گاز به اروپا است که این امر باعث سرمایه‌گذاری در این بخش می‌شود.
این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که اروپا به دنبال تأمین گاز طبیعی مورد نیاز خود از منابعی غیر از گاز روسیه است و این امر فرصت خوبی را برای کشورهایی مانند آذربایجان و آمریکا در حوزه گاز مایع ایجاد می‌کند.
در دسامبر ۲۰۲۵ (آذر ۱۴۰۴)، اتحادیه اروپا به توافقی برای توقف دائمی واردات گاز روسیه دست یافت. در این راستا، قرار است این اتحادیه به تدریج واردات گاز مایع را تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵) و واردات گاز از طریق خطوط لوله را تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۷ (۸ مهر ۱۴۰۶) متوقف کند.
الهام علی‌اف، رئیس جمهور آذربایجان، در «مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری آذربایجان» گفت: توسعه فاز دوم میدان گازی آبشرون در آذربایجان، تولید این کشور را ظرف ۳ تا ۴ سال حدود ۵ میلیارد متر مکعب افزایش خواهد داد.
علی‌اف آبشرون را یکی از بزرگترین میدان‌های گازی در دریای خزر دانست و افزود: «نفت و گاز همچنان بر اقتصاد ما تسلط خواهند داشت و به تولید ثروتی که ما دوباره سرمایه‌گذاری خواهیم کرد، کمک خواهند کرد.»
سهم ۹۰ درصدی نفت و گاز در صادرات باکو
الهام علی‌اف، گفت که بخش غیرنفتی در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد، اما نفت و گاز هنوز بیش از ۹۰ درصد صادرات را تشکیل می‌دهند.
آذربایجان گاز خود را عمدتاً به اروپا و ترکیه صادر می‌کند و کشورهای اتحادیه اروپا نیمی از صادرات گاز باکو را دریافت می‌کنند. به‌طوری‌که، صادرات گاز سال گذشته (۲۰۲۵ – ۱۴۰۴) به ۲۵ میلیارد متر مکعب رسید. این امر در اوج اختلالات عرضه انرژی جهانی رخ می‌دهد که نگرانی‌ها در مورد امنیت عرضه را افزایش داده است. البته هرگونه رشد بیشتر در صادرات آذربایجان به اروپا نیازمند ظرفیت خط لوله اضافی خواهد بود.
الهام علی‌اف، علاوه بر توافق بر سر میدان گازی آبشرون، از چندین توافق دیگر در بخش انرژی کشورش خبر داد. شرکت دولتی نفت آذربایجان (SOCAR) و غول انرژی آمریکایی اکسون موبیل، یک توافقنامه مشارکت در تولید برای پروژه‌ای جهت اکتشاف، توسعه و تولید منابع هیدروکربنی نامتعارف در حوزه کورای میانی آذربایجان امضا کردند.
علی‌اف پیش‌بینی کرد که حجم محموله‌های حمل‌شده از طریق آذربایجان در سال جاری (۲۰۲۶ – ۱۴۰۵) به حدود ۱۶ میلیون تن برسد و خاطرنشان کرد که هدف دو برابر کردن آن به ۲۵ میلیون تن یا بیشتر تا سال ۲۰۳۰ (۱۴۰۸-۱۴۰۹) است. او افزود که کشورش در حال مذاکره با شرکت‌های بین‌المللی است تا مراکز داده و فناوری‌های هوش مصنوعی را در آذربایجان توسعه دهند.
موقعیت راهبردی و فنی میدان
برآوردهای غیررسمی نشان می‌دهد که ذخایر میدان گازی آبشرون آذربایجان بین ۳۵۰ تا ۵۰۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی است. این تخمین‌ها، آبشرون را به یکی از بزرگترین میدان‌های گازی کشف شده در آذربایجان در ۴۰ سال گذشته (از حدود ۱۳۶۵ تا کنون) تبدیل کرده است.
خاطرنشان می‌شود که تولید از این میدان گازی، پس از تکمیل فاز اول توسعه آن، در سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) آغاز شده بود و طبق داده‌های ذخایر جهانی، سالانه ۱.۵ میلیارد متر مکعب گاز تولید خواهد شد.
انتظار می‌رود طی پنج سال آینده (تا حدود ۱۴۱۰)، پس از تکمیل فازهای بعدی توسعه، تولید در میدان آبشرون به بین ۷ تا ۱۰ میلیارد متر مکعب در سال افزایش یابد که این امر عرضه گاز آذربایجان به بازارهای اروپایی را افزایش می‌دهد و در عین حال وابستگی آن را به سایر منابع، در درجه اول گاز روسیه، کاهش می‌دهد.
