کارشناسان ترکیه: انهدام آواکس آمریکا ضربهای راهبردی به نماد برتری نظامی واشنگتن
انهدام هواپیمای آواکس آمریکا توسط ایران، در رسانهها و شبکههای تلویزیونی ترکیه بازتاب گستردهای یافت و تحلیلگران این کشور آن را رویدادی مهم در معادلات نظامی منطقه توصیف کردند. کارشناسانی همچون پروفسور علی فواد گوکچه و دکتر جیهان گونیل معتقدند نابودی این دارایی راهبردی، علاوه بر آشکار کردن ضعفهای پنهان آمریکا، پیامدهای مهمی برای جایگاه قدرت واشنگتن در سطح بینالملل به همراه دارد.
اندیشکده زاویه: بسیاری از تحلیلگران ترکیه در شبکههای تلویزیونی این کشور، هدف قرار گرفتن هواپیمای افسانهای آواکس آمریکا توسط ایران را رویدادی مهم در معادلات نظامی منطقه ارزیابی کردهاند.
هواپیمای آواکس نیروی هوایی آمریکا با ارزشی حدود 700میلیون دلار، همواره به عنوان یکی از مهمترین سرمایههای نظامی و اطلاعاتی ارتش ایالات متحده شناخته میشود. با این حال، ایران توانست با حملهای حسابشده این دارایی راهبردی را نابود کند. این رویداد توجه بسیاری از متخصصان مطالعات دفاعی و امنیتی و تحلیلگران سیاسی را به خود جلب کرد و اغلب شبکههای خبری تلویزیونی ترکیه بخشهایی از برنامههای خود را به بررسی ابعاد مختلف آن اختصاص دادند.
شبکه خبری «سیانان ترک» در آنکارا نیز در برنامهای با حضور دو کارشناس برجسته به تحلیل این موضوع پرداخت.
پروفسور علی فواد گوکچه، استاد علوم سیاسی و مطالعات دفاعی، در این برنامه هدف قرار گرفتن آواکس آمریکایی توسط ایران را رویدادی مهم دانست و گفت:
«اکنون که یک ماه از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران گذشته، با رویدادی مواجه شدهایم که میتواند نقطه عطفی در تحولات اخیر باشد. میزان دقت و اثرگذاری این حمله به آواکس موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. همواره نوعی هاله افسانهای درباره اهمیت این سامانه راهبردی نیروی هوایی آمریکا وجود داشته، اما ایران نشان داد که قادر است حتی آواکس را نیز هدف قرار دهد.»
این استاد دانشگاه غازیعینتاب در ادامه افزود:
«حتی وارد کردن یک خراش کوچک به آواکس نیز اتفاقی مهم تلقی میشود؛ اما آنچه ایرانیها انجام دادند بسیار فراتر از این بود. هدفگیری به گونهای انجام شده که به نظر میرسد این هواپیما به طور کامل از بین رفته و عملاً قابل تعمیر و بازگشت به خدمت نیست.»
آیا کمک خارجی مؤثر بوده است؟
در ادامه برنامه، مجری سیانان ترک از پروفسور گوکچه پرسید آیا ممکن است هدفگیری دقیق نیروهای ایرانی و نابودی هواپیمای آواکس آمریکا نتیجه کمک اطلاعاتی روسیه یا چین باشد؟
گوکچه در پاسخ گفت:
«آنچه در این عملیات اهمیت دارد، دقت و توانمندی خود نیروهای ایرانی است و کمک خارجی عامل تعیینکنندهای محسوب نمیشود. ضمن آنکه سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نیز پیشتر اعلام کرده است که مسکو اطلاعات نظامی خاصی در اختیار ایران قرار نداده است.»
آواکسِ درهمشکسته و پیامدهای روابط بینالملل
دکتر جیهان گونیَل، از دیگر تحلیلگران حاضر در این برنامه، درباره پیامدهای این رویداد گفت:
«اگر از منظر روابط بینالملل به این موضوع نگاه کنیم، با دو نکته مهم مواجه هستیم. نخست آنکه ایران نشان داد توانایی و مهارت بالایی برای هدف قرار دادن یکی از حساسترین و مهمترین داراییهای اطلاعاتی و دفاعی آمریکا دارد و این موضوع را نمیتوان ساده تلقی کرد. دوم اینکه آمریکا طی دهههای اخیر با صرف صدها میلیارد دلار تلاش کرده خود را به عنوان ابرقدرتی آسیبناپذیر معرفی کند. اما همانطور که در فرودگاه عربستان سعودی مشاهده شد، یکی از مهمترین سامانههای این ابرقدرت توسط نیروهای یک قدرت منطقهای نابود شد. بنابراین در این ماجرا نهتنها توان دفاعی، بلکه تصویر قدرت سیاسی آمریکا نیز آسیب دیده است.»
او افزود:
«وقتی ایران یکی از مهمترین ظرفیتهای دفاعی و اطلاعاتی آمریکا را هدف قرار میدهد، این پیام را منتقل میکند که بخشی از توان نظامی آمریکا قابل ضربه زدن است.»
آشکار شدن یک نقطه ضعف
دکتر گونیَل در ادامه درباره پیامدهای سیاسی و تبلیغاتی این حادثه گفت:
«اکنون فقط ایران نیست که به این نقطه ضعف پی برده است. دو رقیب اصلی آمریکا یعنی روسیه و چین نیز با دقت این رویداد را بررسی میکنند. تردیدی نیست که کارشناسان دفاعی و اطلاعاتی در مسکو و پکن در حال تحلیل این حادثه هستند تا نقاط ضعف احتمالی دیگر در سامانه آواکس و سایر تجهیزات راهبردی نیروی هوایی آمریکا را شناسایی کنند.»
وی همچنین درباره اهمیت راهبرد دفاعی ایران اظهار داشت:
«ایران با استفاده از تسلیحات بومی و در بسیاری موارد کمهزینهتر توانست به نیروی هوایی کشوری ضربه بزند که برای تجهیزاتی مانند آواکس، پاتریوت، اف‑۳۵ و دیگر سامانههای پیشرفته، صدها میلیارد دلار هزینه کرده است. در عین حال، چنین سطحی از آسیبپذیری میتواند توانایی آمریکا برای حمایت همهجانبه از اسرائیل را نیز با محدودیتهایی مواجه کند.»
در پایان این برنامه، پروفسور علی فواد گوکچه نیز با اشاره به مواضع دونالد ترامپ گفت که او بارها درباره سطح قدرت دفاعی و نظامی ایران دچار تناقضگویی شده و برخی ارزیابیهای اشتباه میتواند در آینده زمینه افزایش نفوذ چین و روسیه در منطقه را فراهم کند.
