هشدار اسرائیل زیو: «محور سنی جدید» اردوغان، چالشی فراتر از ایران برای تل‌آویو
اسرائیل زیو، ژنرال برجسته ارتش اسرائیل، در تحلیلی هشدارآمیز در روزنامه معاریو، از ظهور «محور سنی جدید» به رهبری ترکیه خبر داد. از نظر این ژنرال اسرائیلی، این ائتلاف با ترکیب سرمایه سعودی، صنایع نظامی ترکیه و قدرت هسته‌ای پاکستان، در حال پر کردن خلأهای راهبردی ناشی از جنگ غزه است. به گفته زیو، نفوذ دیپلماتیک و عضویت آنکارا در ناتو، مقابله با ترکیه را برای تل‌آویو بسیار دشوارتر از رویارویی با ایران کرده و امنیت ملی اسرائیل را با چالشی بی‌سابقه مواجه ساخته است.
اندیشکده زاویه – ترجمه اختصاصی: اسرائیل زیو، ژنرال برجسته و رئیس سابق بخش عملیات ارتش اسرائیل (IDF)، در یادداشتی تحلیلی در روزنامه «معاریو» هشدار داد که رجب طیب اردوغان با بهره‌گیری از شرایطِ جنگی کنونی، بحران غزه و کاهش نفوذ بین‌المللی بنیامین نتانیاهو، در حال مهندسی یک معماری جدید منطقه‌ای است؛ معماری‌ای که به باور او، تهدید آن برای تل‌آویو به‌مراتب سنگین‌تر از تهدیدِ ایران است.
محور «سنی جدید»؛ ترکیبی از سرمایه، صنعت و بازدارندگی
به اعتقاد زیو، ترکیه در تلاش است یک «محور سنی جدید» با مشارکت عربستان سعودی و پاکستان شکل دهد. ویژگی متمایز این ائتلاف، هم‌افزایی مؤلفه‌های قدرتِ این سه کشور است:
- سرمایه: قدرت مالی عربستان سعودی.
- صنایع نظامی: توانمندی‌های دفاعی و تکنولوژیک ترکیه.
- بازدارندگی: قدرت هسته‌ای پاکستان.
این ائتلاف به‌تدریج در حال جایگزین کردن نفوذ منطقه‌ای ایران در خاورمیانه است.
سوریه؛ فراتر از حمایت محلی
ژنرال زیو با اشاره به تحرکات آنکارا در سوریه، استقرار سامانه‌های پدافندی و راداری ترکیه در این کشور را صرفاً برای حمایت از نیروهای نیابتی نمی‌داند. به اعتقاد او، هدف راهبردی این اقدامات، محدود کردن آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل است؛ داراییِ راهبردی‌ای که ستون فقرات امنیت تل‌آویو محسوب می‌شود.
چرا ترکیه برای اسرائیل خطرناک‌تر از ایران است؟
تحلیلگر ارشد نظامی اسرائیل معتقد است مهار آنکارا بسیار دشوارتر از مواجهه با تهران است، چرا که ترکیه از مزیت‌های ژئوپلیتیک متفاوتی برخوردار است:
- عضویت در ناتو: ترکیه از حمایت ساختارهای غربی بهره می‌برد.
- روابط اقتصادی گسترده: پیوندهای عمیق تجاری آنکارا با اروپا.
- مشروعیت دیپلماتیک: برخورداری از ارتباطات وسیع منطقه‌ای که تهران فاقد آن است.
او هشدار می‌دهد که تداوم این روند، احتمال شکل‌گیری ائتلاف‌های منطقه‌ای و بین‌المللی علیه تل‌آویو را به‌شدت افزایش می‌دهد.
بن‌بست راهبردی و ناکارآمدی کابینه نتانیاهو
زیو با نقد عملکرد فعلی دولت اسرائیل، حملات هوایی تل‌آویو به سوریه را اقدامی «انفعالی و موقت» توصیف کرد که صرفاً زمان می‌خرد اما مسئله اصلی را حل نمی‌کند. وی تصریح می‌کند:
- خلأ راهبردی: ناکامی در دستیابی به نتیجه تعیین‌کننده پس از سه سال جنگ، فضا را برای بلندپروازی‌های ترکیه گشوده است.
- سوءمدیریت: دولت نتانیاهو به‌جای ترسیم یک افق دیپلماتیک برای منطقه، خود در ایجاد این خلأ نقش داشته است.
ضرورت تغییر استراتژی (پس از نتانیاهو)
این فرمانده پیشین ارتش اسرائیل معتقد است خروج از این بن‌بست نیازمند سیاست‌های جدیدی است:
- ایجاد سازوکار جایگزین برای حماس در غزه.
- احیای همکاری‌های عملی با مصر و اردن.
- تقویت محورهای منطقه‌ای با یونان، قبرس و هند.
با این حال، زیو در نهایت نسبت به توانایی کابینه فعلی نتانیاهو برای اجرای چنین تغییرات بنیادینی ابراز تردید کرده و تأکید می‌کند که تغییر معادله خطرناک فعلی، تنها پس از کنار رفتن دولت کنونی امکان‌پذیر خواهد بود.
