بازتاب پایان رسمی جنگ در مطبوعات ترکیه؛ از عقبنشینی آمریکا تا نگرانی از تلآویو
بررسی تیترها و تحلیلهای منتشرشده در مطبوعات ترکیه نشان میدهد که بخش قابل توجهی از رسانههای این کشور، روایت غالب خود را بر «عقبنشینی واشنگتن در برابر تهران» استوار کردهاند. در کنار این موضوع، نگرانی از احتمال کارشکنی رژیم صهیونیستی در روند توافق نیز یکی از محورهای پرتکرار گزارشها و تحلیلهای رسانههای ترکیه بوده است.
اندیشکده زاویه – گزارش اختصاصی: پایان جنگ و اعلام توافق اولیه میان ایران و آمریکا، بازتاب گستردهای در رسانههای ترکیه داشت؛ بهگونهای که بسیاری از روزنامههای چاپ آنکارا، تیترهای نخست خود را به این تحول اختصاص دادند و آن را نشانهای از تغییر موازنه در منطقه ارزیابی کردند.
بررسی تیترها و تحلیلهای منتشرشده در مطبوعات ترکیه نشان میدهد که بخش قابل توجهی از رسانههای این کشور، روایت غالب خود را بر «عقبنشینی واشنگتن در برابر تهران» استوار کردهاند. در کنار این موضوع، نگرانی از احتمال کارشکنی رژیم صهیونیستی در روند توافق نیز یکی از محورهای پرتکرار گزارشها و تحلیلهای رسانههای ترکیه بوده است.
روایت غالب رسانههای ترکیه: تهران مقاومت کرد، واشنگتن عقب نشست
در روزهای پس از اعلام توافق اولیه، اغلب روزنامههای ترکیه با ادبیاتی صریح، نتیجه تحولات اخیر را به سود ایران توصیف کردند. در بسیاری از این گزارشها تأکید شده است که اهداف اعلامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در آغاز جنگ محقق نشده و در مقابل، ایران توانسته جایگاه خود را در معادلات منطقهای تثبیت کند.
روزنامه ملی گازته در صفحه نخست خود با تیتر و تصویری قابل توجه نوشت که آمریکا و اسرائیل با هدف تجزیه ایران وارد جنگ شدند، اما در نهایت آنچه ضربه خورد و «تجزیه شد»، پروژه مشترک واشنگتن و تلآویو برای منطقه بود.
این روزنامه در تحلیل خود نوشت حملاتی که با تحریک اسرائیل علیه ایران آغاز شد، نتیجهای معکوس برای دونالد ترامپ به همراه داشت و او را ناچار به پذیرش توافق با ایران کرد. ملی گازته این تحول را «ضربهای سنگین به پروژه خاورمیانه بزرگ» توصیف کرد و مدعی شد که ایران توانسته این طرح را که طی سالهای گذشته هزینههای انسانی و سیاسی سنگینی برای منطقه داشته، ناکام بگذارد.
تأکید بر شکست اهداف اولیه آمریکا و اسرائیل
روزنامه آیدنلک نیز با تیتر «ایران پیروز شد، آمریکا شکست خورد» به استقبال این تحول رفت. این روزنامه نوشت ایران و آمریکا بر سر آتشبس ۶۰ روزه و لغو محاصره دریایی تنگه هرمز به توافق رسیدهاند و تهران این توافق را نشانه عقبنشینی طرف مقابل میداند.
آیدنلک در ادامه یادآور شد که در آغاز جنگ، اهدافی مانند تغییر نظام سیاسی در تهران، برچیدن برنامه هستهای ایران، انحلال توان نظامی ایران و پایان دادن به محور مقاومت مطرح شده بود، اما هیچیک از این اهداف محقق نشد. این روزنامه همچنین نوشت که در مقابل، کنترل ایران بر تنگه هرمز افزایش یافته و آمریکا از منظر نظامی، سیاسی و اقتصادی متحمل هزینههای سنگینی شده است.
به نوشته این روزنامه، آمریکا و اسرائیل با صرف دهها میلیارد دلار و استفاده گسترده از مهمات، در نهایت ناچار شدند در برابر مقاومت ایران عقبنشینی کنند.
دیریلیش پستا: بلوفهای ترامپ و نتانیاهو در حافظه منطقه ثبت شد
روزنامه دیریلیش پستا نیز در تحلیلی کوتاه اما صریح، نوشت:
«تهران مقاومت کرد، واشنگتن عقبنشینی کرد. ایران پیروز شد، آمریکا شکست خورد.»
این روزنامه با اشاره به مواضع اولیه دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در آغاز جنگ، نوشت که عقبنشینی فعلی از آن مواضع، در حافظه تاریخی منطقه ثبت خواهد شد. دیریلیش پستا معتقد است که تحولات اخیر، تصویری متفاوت از توان بازیگران منطقهای ارائه کرده و نشان داده است که محاسبات واشنگتن و تلآویو درباره ایران با خطا همراه بوده است.
صباح: مذاکرات آینده به تعهدات آمریکا بستگی دارد
روزنامه صباح نیز به نقل از کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نوشت که رؤسای دو هیئت برای تعیین ترتیبات آینده مذاکرات گفتوگو خواهند کرد. بر اساس این گزارش، تا پیش از آغاز مرحله بعدی مذاکرات، باید تعهدات طرف آمریکایی برای پایان دادن به جنگ، لغو محاصره و آزادسازی داراییها تأیید شود.
صباح همچنین نوشت که روند مذاکرات ۶۰ روزه، به میزان پایبندی آمریکا به تعهدات خود وابسته خواهد بود. این روایت نشان میدهد که رسانههای ترکیه، علاوه بر جنبه نظامی و سیاسی توافق، به ابعاد حقوقی و دیپلماتیک آن نیز توجه ویژهای داشتهاند.
تنگه هرمز؛ بازگشت ثبات به بازار انرژی
در کنار تحلیلهای سیاسی، برخی روزنامههای ترکیه نیز بر پیامدهای اقتصادی پایان جنگ تمرکز کردند. روزنامه اقتصادی دنیا گازته بازگشایی تنگه هرمز برای عبور کشتیها را تحولی بسیار مهم دانست و نوشت که این اتفاق میتواند به بازگشت ثبات و امنیت در منطقه کمک کند.
این روزنامه همچنین تأکید کرد که ترکیه نیز از پیامدهای اقتصادی پایان بحران منتفع خواهد شد؛ زیرا افزایش قیمت نفت و گاز در دوران جنگ، فشار قابل توجهی بر اقتصاد این کشور وارد کرده بود.
روزنامه ملیت نیز در گزارشی اقتصادی نوشت که این جنگ برای آمریکا حدود ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه و خسارت به همراه داشته و کشورهای حوزه خلیج فارس نیز حدود ۵۰۰ میلیارد دلار زیان دیدهاند. به نوشته این روزنامه، ترکیه نیز تنها از محل افزایش قیمت نفت و گاز، حدود ۱۴ میلیارد دلار خسارت متحمل شده است.
نگرانی مشترک رسانههای ترکیه: احتمال کارشکنی اسرائیل
یکی از محورهای برجسته در مطبوعات ترکیه، نگرانی از نقشآفرینی مخرب رژیم صهیونیستی در روند توافق بود. بسیاری از روزنامههای چاپ آنکارا نوشتند که اگر اسرائیل اقدام جدیدی علیه توافق انجام ندهد، مسیر برای تثبیت آتشبس و امضای توافق رسمی هموار خواهد شد.
روزنامه ینی شفق در گزارشی نوشت که اکنون حتی دونالد ترامپ نیز در فهرست اهداف انتقادی اسرائیل قرار گرفته است؛ زیرا صهیونیستها از تصمیم او برای توقف جنگ ناراضیاند و انتظار داشتند که آمریکا مسیر تقابل با ایران را ادامه دهد.
روزنامه قرار نیز نوشت در صورتی که اسرائیل دست به اقدام موذیانه تازهای نزند، توافق رسمی در ژنو امضا خواهد شد. این روزنامه بهطور مشخص تلآویو را مهمترین عامل تهدیدکننده روند فعلی دانست.
روزنامه میلاد نیز با اشاره به سوابق تاریخی رژیم صهیونیستی این پرسش را مطرح کرد که:
«تا زمانی که اسرائیل وجود داشته باشد، توافق ممکن است؟»
موضع محتاطانه مقامات ترکیه
در کنار رسانهها، برخی مقامات ترکیه نیز به توافق اولیه واکنش نشان دادند. ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، اعلام کرد که از شنیدن خبر توافق خشنود است، اما با «خوشبینی محتاطانه» به آن نگاه میکند.
این موضع نشان میدهد که آنکارا اگرچه از کاهش تنش استقبال میکند، اما همچنان نسبت به پایداری توافق و رفتار بازیگران دخیل، بهویژه رژیم صهیونیستی، با احتیاط مینگرد.
همچنین رسانههای ترکیه به پیام شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، اشاره کردند که در آن از ترکیه، قطر و عربستان سعودی بهعنوان مشوقان و حامیان صلح قدردانی شده بود. این موضوع از نگاه برخی رسانههای ترکیه، نشانهای از نقشآفرینی دیپلماتیک کشورهای منطقه در مهار بحران ارزیابی شد.
جمعبندی؛ پایان جنگ و آغاز معادلهای تازه در منطقه
بازتاب گسترده پایان جنگ در مطبوعات ترکیه نشان میدهد که رسانههای این کشور، تحولات اخیر را صرفاً یک آتشبس موقت یا توافق محدود نمیدانند، بلکه آن را نشانهای از تغییر در موازنه قدرت منطقهای ارزیابی میکنند.
در روایت غالب روزنامههای ترکیه، ایران توانسته با مقاومت نظامی، سیاسی و اجتماعی، اهداف اولیه آمریکا و رژیم صهیونیستی را ناکام بگذارد و واشنگتن را به پذیرش توافق وادار کند. در مقابل، بزرگترین نگرانی رسانههای ترکیه، احتمال کارشکنی تلآویو و تلاش آن برای برهم زدن روند آرامسازی منطقه است.
از نگاه مطبوعات آنکارا، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش فشار بر بازار انرژی، احتمال آغاز مذاکرات جدید و تغییر ادبیات سیاسی آمریکا در برابر ایران، همگی نشانههایی از ورود منطقه به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن، نقش ایران در معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
