هشدار به کشورهای همسایه: اهل یقین نباشید، دشمن در کمین است

تحلیل‌های فیلسوف برجسته فرانسوی، امانوئل تود، از بحران عمیق قدرت در غرب، ظهور نیهیلیسم و میل به خشونت در سیاست آمریکا، و توهم احیای امپراتوری، هشداری جدی برای سیاستمداران منطقه، به‌ویژه کشورهای اسلامی و حوزه قفقاز جنوبی است که در قبال همکاری‌های گسترده با آمریکا هوشیار باشند. یادداشت حاضر با استناد به دیدگاه‌های تود، ضرورت هوشیاری، پرهیز از یقین‌گرایی در سیاست خارجی و اهمیت اتحاد منطقه‌ای را برای مقابله با تهدیدات فزاینده رژیم صهیونیستی و آمریکا مورد تأکید قرار می‌دهد.

دکتر حسن صادقیان – استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

اندیشکده زاویه: خارج از ادعاهای جسارت‌آمیز و متوهمانه مکرر مقامات سیاسی و نظامی رژیم صهیونیستی علیه کشورهای مختلف منطقه، از جمله علیه ترکیه (با این عبارت که “بعد از ایران نوبت شما (ترکیه) خواهد بود”)؛ جنگ همه‌جانبه و جنایات وحشیانه رژیم سفاک کودک‌کش و آمریکای جنایتکار علیه ایران اسلامی، دیگر هیچ شکی برای نه تنها سیاستمداران، بلکه آحاد مردم باقی نگذاشت که امروز یا فردا نوبت همه خواهد رسید.

معهذا، در این میان به برخی از گزاره‌هایی که امانوئل تود، فیلسوف، تاریخ‌نگار و جمعیت‌شناس برجسته فرانسوی و از نظریه‌پردازان شناخته‌شده تحولات نظام بین‌الملل، در مصاحبه‌ای مفصل با رسانه فرانسوی «فرکانس پوپولر مدیا» مطرح کرده است، اشاره می‌کنیم تا به رهبران کشورهای منطقه، به ویژه جهان اسلام و از جمله کشورهای حوزه قفقاز جنوبی که مناسبات درهم‌تنیده‌ای با رژیم صهیونیستی دارند، یادآور شویم که این تهدیدات را جدی بگیرند وگرنه فردا خیلی دیر خواهد شد:

جنگ جاری علیه ایران را باید در چارچوب بحران عمیق قدرت غرب و تلاش واشنگتن برای پنهان کردن ضعف‌های ژئوپلیتیکی خود فهمید. به گفته این پژوهشگر فرانسوی، ایالات متحده در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از شکست‌های مهم روبه‌رو شده است: از شکست نظامی و صنعتی در جنگ اوکراین در برابر روسیه گرفته تا رقابت اقتصادی با چین که واشنگتن نتوانست در آن به برتری دست یابد. او معتقد است در چنین شرایطی، ورود به یک جنگ جدید می‌تواند تلاشی برای منحرف کردن افکار عمومی از این ضعف‌ها باشد.

وی با بیان اینکه «ایجاد جنگ می‌تواند نوعی استراتژی انحرافی برای پنهان کردن ضعف امپراتوری باشد»، تأکید می‌کند که ایران بسیار بزرگ‌تر از آن بوده که صرفاً در چنین بازی‌ای نقش یک «انحراف» را ایفا کند.

تود علاوه بر تحلیل ژئوپلیتیکی، به یک عامل دیگر نیز اشاره می‌کند: «فروپاشی اخلاقی در درون جامعه و سیاست آمریکا».

او با اشاره به کتاب اخیر خود تحت عنوان «شکست غرب» می‌گوید در ایالات متحده نوعی «نیهیلیسم» یا میل به خشونت در حال ظهور است. پدیده‌ای که به گفته او ناشی از بحران‌های عمیق مذهبی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه آمریکاست.

به گفته تود، در رفتار برخی سیاستمداران آمریکایی حتی نوعی «لذت از خشونت» دیده می‌شود و همین امر نشان می‌دهد که تصمیمات جنگی دیگر صرفاً بر اساس منطق راهبردی اتخاذ نمی‌شود.

این تاریخدان فرانسوی در بخش دیگری از مصاحبه خود به نقش دونالد ترامپ در تشدید بحران کنونی اشاره می‌کند و می‌گوید رفتارها و اظهارات او نشانه‌هایی از «از دست دادن تماس با واقعیت» را نشان می‌دهد.

در گفته‌های تود سه گزاره جدی آشکار است:

۱. بحران عمیق قدرت غرب و تلاش برای پنهان کردن ضعف‌های ایدئولوژیک؛

۲. تشدید معضل نیهیلیسم یا میل به خشونت و لذت از خشونت؛

۳. رفتار آنرمال ترامپ و توهم احیای امپراتوری آمریکا؛

با عنایت به همین سه گزاره که در اظهارات تعداد زیادی از اندیشمندان و نظریه‌پردازان شرقی و غربی هم بارها با عبارات و گزاره‌های مشابه تکرار شده است، سیاستمداران و مقامات کشورهای منطقه و جهان اسلام به‌ویژه در قفقاز جنوبی باید بیش از پیش نگران حاکمیت و تمامیت ارضی کشورشان باشند و منتظر “شواهد یقینی” نباشند.

در سیاست نباید اهل یقین بود، بلکه توجه به احتمالات شرط عقلی و بنیادین است. رهبران کشورهای منطقه، به ویژه برخی کشورهایی که تجربه تلخ تجزیه توسط امپریالیسم غرب در ادوار گذشته دارند، باید متوجه باشند اگر قرار باشد بعد از تکرار جنایت و تعرض رژیم صهیونیستی و آمریکای جنایتکار علیه کشورهایشان قدمی بردارند و سیاست دشمنی با استعمارگران نوین که نقشه‌های متوهمانه‌ای علیه سرزمین‌های این مرز و بوم از شامات تا خراسان، از قفقاز تا آناتولی را دارند، اتخاذ کنند، دیگر خیلی دیر خواهد بود و کاری از پیش نخواهند برد.

امروز ایستادگی برخی کشورهای غربی نظیر اسپانیا نشان داد هنوز اراده‌های آهنین که همچنان بر عقلانیت ارزشی در برابر عقلانیت ابزاری برساخته غربی باور دارند، باقی هستند؛ لذا از جهان شرق به ویژه جهان اسلام انتظار بیش از آن است که بار دیگر با تأکید بر امت واحده، صدایی واحد علیه جنایت متوهمان غربی و رژیم صهیونیستی فریاد زنند و اجازه ندهند با تکرار تفرقه‌افکنی در بین حکومت‌ها و امت اسلامی، بنیان اسلام را تضعیف و نابود کنند.