وزیر ساکت ترکیه پرده برداشت: وفاداری به ناتو، اما با استراتژی مستقل امنیتی
یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه، در یک مصاحبه نوشتاری کمیاب با روزنامه «اکسیژن»، مهمترین مواضع استراتژیک آنکارا را تشریح کرد. او با تأکید مجدد بر عضویت در ناتو، اعلام کرد امنیت ترکیه را نمیتوان صرفاً بر پایه این اتحادیه برنامهریزی کرد. گولر همکاری دفاعی با عربستان و پاکستان را مکمل ناتو خواند، به اروپا در مورد حذف ترکیه از سازوکارهای دفاعی هشدار داد و شروط آنکارا برای خروج از سوریه و مشارکت در اوکراین را اعلام کرد. تحلیلگران این مصاحبه را بیان خطمشی رسمی و استراتژیک ترکیه ارزیابی میکنند.
اندیشکده زاویه: این مصاحبه سه پیام مهم دارد: اول، وزیر با انتخاب یک روزنامه مستقل و منتقد، عملاً رسانههای نزدیک به دولت را کنار زده. دوم، او حتی حاضر به مصاحبه حضوری نشده و پاسخها پس از مشورت با مشاوران به صورت کتبی ارسال شده که نشان از محافظهکاری شدید دارد. سوم و مهمتر، این پاسخها را باید خطمشی رسمی و استراتژیک ترکیه دانست.
مواضع کلیدی وزیر دفاع ترکیه
۱. ناتو: عضویت اصل اساسی، اما کافی نیست
ژنرال گولر قویاً هرگونه احتمال خروج ترکیه از ناتو را رد کرد و گفت: «این موضوع اساساً قابل بحث نیست. ناتو یکی از ارکان اساسی سیاست امنیتی ترکیه است.» وی با اشاره به موقعیت استراتژیک و توانمندیهای نظامی ترکیه، این کشور را «متحدی ضروری برای ناتو» خواند.
اما وزیر دفاع ترکیه تأکید کرد در شرایط کنونی جهان، امنیت کشورش را نمیتوان صرفاً بر پایه یک اتحادیه برنامهریزی کرد. او گفت: «فرسایش نظام بینالمللی مبتنی بر قانون» و تبدیل شدن محیط امنیتی به عرصهای از «رقابت شدید، جنگهای طولانی و فعالیتهای منطقه خاکستری»، لزوم اتخاذ یک «رویکرد چندبعدی و پیشگیرانه» را برای آنکارا ایجاب میکند.
۲. همکاری منطقهای: مکمل ناتو
گولر در پاسخ به سؤال درباره تشکیل اتحاد دفاعی با عربستان سعودی و پاکستان، گفت: «بله، ما خواهان همکاری با عربستان سعودی و پاکستان هستیم.» او این گونه همکاریها را در راستای منافع مشترک و تقویت ثبات منطقهای دانست و افزود: «این رویکرد با عضویت ما در ناتو مغایرت ندارد، بلکه مکمل آن است.»
۳. هشدار به اروپا: حذف ترکیه اشتباه استراتژیک است
وزیر دفاع ترکیه با انتقاد از تلاشهای یونان و قبرس جنوبی برای کنار گذاشتن ترکیه از سازوکارهای دفاعی اروپا مانند «صندوق دفاع اروپا»، هشدار داد: «کنار گذاشتن ترکیه نه تنها به ما، بلکه به ساختار کلی امنیت اروپا آسیب میرساند.»
گولر خطاب به اروپا گفت: «اگر امروز این واقعیت را درک نکند، بار دیگر در مواقع بحرانی نیاز به تواناییهای نظامی و استراتژیک ترکیه را به وضوح درک خواهد کرد.» وی تأکید کرد طراحی یک استراتژی امنیتی مؤثر در اروپا بدون همکاری با ترکیه «غیرممکن» است.
۴. اوکراین: شرط مشارکت، فرماندهی در دریای سیاه
گولر درباره نقش احتمالی ترکیه پس از یک توافق صلح در اوکراین گفت: «ما با کمال میل در یک نیروی زمینی چندملیتی در اوکراین شرکت خواهیم کرد.» اما شرط اولیه آنکارا را «فرماندهی تأمین امنیت دریایی در دریای سیاه» اعلام کرد. وی افزود حضور دیگر کشورها در منطقه منوط به پایبندی دقیق به «کنوانسیون مونترو» است.
۵. سوریه: سه شرط برای خروج
وزیر دفاع ترکیه درباره حضور نظامی کشورش در سوریه گفت هدف، تضمین امنیت مرزی، مبارزه با تروریسم و حمایت از ثبات منطقهای است. وی سه شرط برای بحث درباره خروج نیروها برشمرد: الف) نابودی سازمانهای تروریستی؛ ب) تضمین امنیت مرزی ترکیه؛ ج) دستیابی ارتش سوریه به قابلیتهای لازم برای برقراری امنیت در مناطق تحت کنترل ترکیه؛
۶. اسرائیل: لفاظیها بیارزش است
گولر در پاسخ به تنشهای لفظی اخیر با اسرائیل، گفت: «اظهارات اسرائیل که ترکیه را هدف قرار میدهد… هیچ پایه و اساسی در واقعیتهای میدانی و قوانین بینمللی ندارد و بنابراین از نظر ما هیچ ارزشی ندارد.» وی افزود اولویتهای امنیتی ترکیه بر اساس «ارزیابی تهدیدات واقعی» تعیین میشود، نه لفاظی.
جمعبندی: وفاداری به اتحادها همراه با پیگیری راههای جایگزین
ژنرال گولر در جمعبندی مواضع ترکیه گفت: «ما همچنان به اتحادها و تعهدات خود وفادار میمانیم. با این حال، قاطعانه به اراده خود برای توسعه ظرفیتها و همکاریهای جایگزین در مواجهه با رویکردهای ناعادلانه و انحصارطلبانه نسبت به کشورمان ادامه میدهیم.»
این اظهارات، تصویری از یک ترکیه را ترسیم میکند که اگرچه پایبندی خود به ناتو را تأکید میکند، اما به طور فزایندهای بر استقلال عمل استراتژیک، تنوع بخشیدن به شرکای امنیتی و افزایش قدرت دفاعی داخلی خود تأکید دارد.
