توافق آدانا در آستانه سوریه: چه انتظاری باید داشت؟

گزارش‌ها از عزم ترکیه برای ارتقای همکاری امنیتی با سوریه به سطحی بی‌سابقه حکایت دارند. بر اساس این طرح، آنکارا نه تنها قصد دارد پهپادها، خودروهای زرهی و سامانه‌های دفاع هوایی در اختیار دمشق قرار دهد، بلکه در ازای آن، حق مداخله نظامی تا عمق ۳۰ کیلومتری خاک سوریه را نیز برای خود درنظر گرفته است.

اندیشکده زاویه: گزارش‌ها حاکی از آن است که ترکیه قصد دارد هواپیماهای بدون سرنشین، خودروهای زرهی و سیستم‌های دفاع هوایی را در اختیار سوریه قرار دهد، و همچنین این شرط که نیروهای ترکیه اجازه دارند تا عمق 30 کیلومتری خاک سوریه علیه تهدیدات امنیتی مداخله کنند، به چیزی بسیار عمیق‌تر از یک معامله تسلیحاتی تجاری اشاره دارد. در صورت تحقق، این اساساً اولین گام عملی برای به‌روزرسانی توافق‌نامه آدانا در سال 1998 خواهد بود.

توافق اولیه آدانا به ترکیه حق تعقیب شبه‌نظامیان پ.ک.ک تا عمق ۵ کیلومتری خاک سوریه را می‌داد، در حالی که سوریه متعهد می‌شد از استفاده از خاک خود برای فعالیت‌های تروریستی علیه ترکیه جلوگیری کند. در آن زمان، سال‌ها رویارویی بین دو همسایه پایان یافت و چارچوبی برای همکاری محدود ایجاد شد.

امروز، سازمان تروریستی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که تحت سلطه YPG است، همچنان به تحکیم کنترل خود بر قلمروی مرزی ترکیه ادامه می‌دهد و هنوز توافق ۱۰ مارس را اجرا نکرده است. با توجه به این پیشینه، طرح آنکارا که گزارش شده است، فقط مربوط به امنیت ملی ترکیه نیست – بلکه در مورد کمک به دمشق برای اعمال مجدد کنترل بر مرزهای خود نیز هست.

صرف بحث در مورد چنین توافقی می‌تواند محرک و عامل محرکی برای متقاعد کردن نهایی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به ادغام در دولت سوریه باشد. با این حال، اگر نیروهای دموکراتیک سوریه همچنان از ادغام خودداری کنند، توافق مورد بحث می‌تواند مبنای قانونی قوی‌تری برای مداخله نظامی ترکیه در سوریه باشد.

برای سوریه، حمایت ترکیه – به ویژه در قالب پهپادهای پیشرفته و سیستم‌های دفاع هوایی – می‌تواند در جلوگیری از حملات آینده اسرائیل و بازسازی ظرفیت دفاعی از هم پاشیده آن بسیار مهم باشد.

ارتش سوریه سال‌ها از جنگ داخلی رنج برده است و بخش عمده‌ای از توان باقی‌مانده آن توسط حملات هوایی اسرائیل نابود شده است. حملات اخیر اسرائیل به ساختمان‌های دولتی در دمشق و ادامه تجاوزات به سوریه، نگرانی بسیار جدی برای دولت سوریه ایجاد کرده است.

کمک نظامی ترکیه می‌تواند به سوریه نه تنها در محافظت از خود در برابر تهدید نیروهای دموکراتیک سوریه، شبه‌نظامیان شیعه و داعش کمک کند، بلکه قابلیت‌های دفاعی آن را نیز افزایش دهد. سوریه در تمام جبهه‌ها برای محافظت از حاکمیت خود کمبود دارد. اتحاد و همکاری با ترکیه و تلاش برای بازگرداندن روسیه به این معادله، در عین بررسی احتمال میانجیگری آمریکا با اسرائیل، بهترین شانسی است که دمشق دارد.

از این نظر، برخلاف گزارش‌ها، می‌توان انتظار داشت که توافق امنیتی بسیار گسترده‌تری بین دمشق و آنکارا فراتر از 30 کیلومتر حاصل شود. اگر چنین اتفاقی بیفتد، چنین توافقی می‌تواند تنها اولین مرحله از همکاری امنیتی رو به رشد بین دو همسایه باشد. گام منطقی بعدی، یک توافق ضد تروریسم گسترده‌تر خواهد بود که به ترکیه حق فعالیت در هر نقطه‌ای از سوریه را می‌دهد.